Jona 1 - DE DESERTEUR

DE DESERTEUR

INLEIDING
dia 1 - deserteur
Het is misschien wel de grootste zonde die je als soldaat kunt begaan: deserteren.
Je wordt opgeroepen om op missie te gaan, je land heeft je nodig,
maar jij hebt er gewoon geen zin in…
Jij hebt nog 5 seizoenen voor je
van die leuke Netflix-serie die je net hebt ontdekt,
dus je hebt helemaal geen tijd voor oorlog.
Bovendien zijn gewapende conflicten nooit zo jouw ding geweest,
dus laat een ander maar in jouw plaats gaan.
Daar kan ik me goed iets bij voorstellen,
ik ben niet zo’n held,
daarom ben ík dus ook geen soldaat.
Ook dat is in het landsbelang trouwens…

Terug naar onze soldaat:
zo’n soldaat, die wegloopt van zijn taak, is een deserteur.
Deserteurs zijn landverraders,
en die kunnen in het leger op weinig begrip rekenen…
Als je gepakt wordt, kom je met wat geluk voor de krijgsraad.
Met wat pech, als je uit het verkeerde leger bent weggelopen,
kom je direct voor het vuurpeloton.

Vandaag luisteren we naar het verhaal van zo’n deserteur.
Hij wordt op missie gestuurd, denkt: ‘no way’, en loopt weg.
Helaas voor hem laat zijn opdrachtgever hem niet zomaar gaan.
Die opdrachtgever is God, de deserteur heet Jona.
dia 2 – de deserteur – Jona 1
We lezen Jona 1.

Dat is dus Jona – de deserteur.
Ik wil met jullie over zijn verhaal nadenken.
Ik hoop dat het jou en mij kan helpen
om niet weg te lopen van wat God van je wil.

1. BOTSENDE PLANNEN
dia 3 – Gods missie: alle mensen redden (wereldbol)
Maar wat wil God dan van je?
Soms is dat iets heel specifieks:
ik geloof dat God van Hanneke en mij wilde dat we naar Zaandam gingen.
Maar wat God hier precies van ons wil, dat weet ik ook niet.
Als je wilt ontdekken wat God van je wil,
dan helpt om te kijken naar Gods plan.

Want God heeft een plan.
Je mag ook zeggen: God heeft een missie.
Gods missie is: alle mensen redden.
God wil niets liever dan dat iedereen hem kent,
dat iedereen hem aanbidt,
en dat iedereen daarom ook zielsgelukkig is.
Dat is Gods grote plan: alle mensen redden.

dia 4 - Ninevé
En als God alle mensen wil redden,
dan bedoelt hij ook echt álle mensen.
Dus ook de bewoners van Ninevé – om eens wat te noemen.
In de tijd van Jona is Ninevé de belangrijkste stad op aarde: in Ninevé gebeurt het.
Tijdens een citytrip door Ninevé weet je niet waar je kijken moet,
zoveel is er te zien!
Maar Ninevé heeft geen beste reputatie.
De mensen van Ninevé leven niet bepaald netjes volgens Gods geboden –
wat dat betreft is het een echte wereldstad.
Bovendien kan Ninevé niet genoeg krijgen van de macht.
Ze heersen al over een enorm deel van de wereld,
maar het is nooit genoeg,
altijd loeren ze op kansen hun rijk nog verder uit te breiden.
Met Ninevé wil je het liefst zo min mogelijk te maken hebben.
Maar God dus niet!
Als het Gods missie is alle mensen te redden,
dan horen die verwerpelijke Ninevieten daar net zo goed bij.

dia 5 - Zaanstad
Aan die missie van God is niets veranderd.
Hij wil nog steeds alle mensen redden.
Laten we dat even dicht bij huis houden: hij wil héél Zaanstad redden.
Niet alleen Menorah, en andere kerkmensen, maar alle mensen.
Niet alleen ‘ons soort’ mensen –
want laten we wel wezen: ook in Menorah komt een bepaald soort mens.
Zoals we hier bij elkaar zitten,
dat is geen afspiegeling van de Zaanse samenleving.
Maar God wil wel die héle samenleving redden!

Om die droom waar te maken, gebruikt God mensen.
God zou dat plan best in zijn eentje kunnen uitvoeren,
maar hij kiest ervoor om daarbij mensen in te schakelen.
Hij wil graag dat zijn missie ook jouw missie wordt.
En daar wordt het spannend!

dia 6 – plannen van mensen: druk met jezelf
Jona bijvoorbeeld voelt daar niets voor.
Hij heeft heel andere plannen dan God.
De Ninevieten kunnen Jona gestolen worden.
Jona heeft wel genoeg aan zichzelf en zijn eigen mensen.
Israël is een schim van wat het ooit geweest is,
als Jona al een groter doel dan zichzelf heeft,
dan is het make Israel great again.

dia 7 - hangmat
En jij?
Wat zijn jouw plannen?
Wanneer ben jij tevreden over je leven?
Wat kunnen we druk zijn met plannen,
om alles uit het leven te halen wat er in zit.
Alles om te genieten, alles om gelukkig te zijn.
En natuurlijk, je zult niet snel zeggen dat je medemens je gestolen kan worden.
Maar ondertussen ga je helemaal op in je eigen leven,
en als je al bezig bent met anderen, dan graag met mensen die net zo zijn als jij.
Doe je dan eigenlijk niet hetzelfde als Jona?
Zo opgaan in je eigen leven en je eigen plannen,
dat Gods plan jou alleen maar in de weg staat?

2. GOD GEEFT ZIJN MISSIE NIET OP
dia 8 – Jona: alles voor zijn eigen plan (vlucht Jona)
‘Jona, je moet naar Ninevé!’
Dat is wel het laatste wat Jona wil horen.
‘Nee God, dat kunt u niet menen.
Ik bedoel, wat heb ik in Ninevé te zoeken?
Ik hoor hier, in Israël.
Hier wil ik gelukkig zijn, met uw volk.
Stuur maar een ander – ik ben weg!’
En zo deserteert Jona.

Jona is zeker niet de enige profeet
die niet bepaald staat te springen bij zijn opdracht.
In de bijbel protesteren veel profeten als God ze roept.
Maar geen van hen maakt het zo bont als Jona:
Jona weigert botweg en gaat de andere kant op.
Jona neemt de boot naar Tarsis,
zo ver mogelijk bij Ninevé vandaan.

Eenmaal op zee wrijft Jona zich in de handen.
Zijn ontsnappingspoging is gelukt!
Daar had hij eigenlijk niet op durven hopen –
God had hem in de haven toch wel tegen kunnen houden? –
maar het is gelukt: Jona is buiten het bereik van God.
Tevreden valt Jona in slaapt.

dia 9 – Jona overboord
Jona kon er niet verder naast zitten:
je kunt helemaal niet buiten Gods bereik vallen!
Jona ligt heerlijk te dromen,
maar wordt ruw gewekt door een doodsbange kapitein:
‘wat lig je daar te slapen?! we vergaan, bid tot je God!’
Jona schakelt snel, telt het een en het ander bij elkaar op,
en begrijpt: hier zit God achter.
En dan pas wordt duidelijk hoe ver Jona wil gaan
om maar niet Gods missie te hoeven uitvoeren.
Jona wil niet naar Ninevé,
geen haar op zijn verregende en verwaaide kop die er aan denkt,
Jona wil met rust gelaten worden!
Dáárom zegt hij tegen de bemanning: ‘gooi me maar in zee.’
Dat is geen heldendaad van Jona die zijn leven geeft om de bemanning te redden.
Het is ook niet dat Jona berust in de straf die staat op deserteren.
Nee: het is Jona die een ultieme poging doet
onder Gods opdracht uit te komen.
Liever dood dan naar Ninevé.
Als hij dood is – denkt Jona - laat God hem wel met rust.
Dát is Jona.

dia 10 – God laat dat niet gebeuren
Maar van God heeft Jona weinig begrepen.
God laat het niet zomaar gebeuren,
hij geeft zijn missie niet op omdat Jona dwarsligt!
God zegt zelfs niet:
‘nou, dan bekijk je het maar Jona,
voor jou 100 anderen, verdwijn uit mijn ogen.’
Nee – God trekt zich niets van Jona aan.

dia 11 - wereldbol
Jona had het natuurlijk ook moeten weten,
dat hij niet zo makkelijk onder Gods opdracht uit zou komen.
Als Jona in de storm gewekt wordt en het lot op hem valt,
buitelen de vragen van de bemanning over elkaar heen.
‘Wie ben je, wat heb je gedaan, wat bezielt je?’
En Jona, alsof er niets aan de hand is:
‘hallo, ik ben Jona en ik kom uit Israël.
Ik vereer JHWH, de God die alles gemaakt heeft,
de hemel, het land, en de zee.’
De stoere zeelui kijken hem met open mond aan,
en langzaam dringt tot Jona door wat hij net gezegd heeft.
‘De God die de zee gemaakt heeft…’
Hoe heeft hij het in zijn hoofd kunnen halen
dat hij wel aan God zou kunnen ontsnappen?
En die laatste uitweg die Jona ziet?
Zou hij door te verdrinken aan Gods greep kunnen ontkomen?
Psalm 139 zegt: ‘lag ik neer in het dodenrijk – u bent daar.’
Zelfs dood kan Jona God niet te slim af zijn.
Maar dat is Jona 2.

dia 12 – (afbeelding weg)
Hoe dan ook:
Jona kan wel dwarsliggen,
maar daar laat God zich echt niet door tegenhouden.
En dat is goed nieuws!
Allereerst voor Ninevé.
God wil Ninevé een nieuwe kans geven, wil Ninevé redden,
en een dwarsliggende profeet verandert daar gelukkig niets in!
Maar het is ook goed nieuws voor Jona – al ervaart hij dat nog niet zo.
Jona moet leren wat echt leven is.
Het klinkt leuk, je eigen plannen maken,
heel je leven bouwen aan jouw levensproject,
maar dat is geen leven!
Echt leven is liefde,
voor God, en voor de mensen van wie God houdt: alle mensen dus.
Dat leven moet Jona ontdekken.

dia 13 – Jezus: God zegt ‘ja’! (kruis)
Na Jona ging God verder met zijn missie: mensen redden.
Ook al lieten die mensen keer op keer blijken dat ze niet op God zaten te wachten.
God stuurde een betere profeet: zijn eigen Zoon – Jezus.
Jona zegt ‘nee’ tegen Gods plan.
Jezus zegt ‘ja’.
Zelfs als Jezus tussen die mensen loopt,
en aan den lijve ervaart hoe slecht mensen zijn.
In tegenstelling tot Jona loopt Jezus niet weg voor wat hij moet doen.
Het kost hem alles – maar hij doet het omdat hij van mensen houdt.
Door Jezus zijn alle mensen welkom bij God!
En ik ben er van overtuigd dat niemand ooit echter geleefd heeft dan Jezus!

3. DOE JE MEE MET JEZUS?
dia 14 – doe je mee met Jezus?
Jezus heeft een doel,
en niets of niemand kan hem van dat doel afbrengen.
Zijn missie, waar hij alles voor aan de kant zet, is de missie van zijn Vader:
alle mensen redden – jou redden.

dia 15 – voor welke missie ga jij?
En dan komt de vraag naar jou: voor welke missie ga jij?
Is jouw levensplan alles uit het leven te halen wat er in zit?
Of wil je meedoen in de beweging van Jezus,
en is jouw missie bijdragen aan zijn missie?
Want God roept ook jou –
hij wil dat je meedoet in zijn plan: alle mensen redden.
Geloven is nooit bedoeld geweest om voor jezelf te houden.
Als je dat doet dan ben je – ik haal dat zware woord er maar weer bij – een deserteur.

dia 16 - woonkamer
Wat dat dan vervolgens in je leven betekent,
welke keuzes daar dan bij horen,
dat is nog best ingewikkeld.
Ik wil graag meedoen in dat plan van God.
Mijn leven is geslaagd, niet als ik in ogen van mensen succesvol ben,
maar als ik Gods liefde heb kunnen doorgeven.
Maar ondertussen zijn we deze zomer heel druk geweest met verhuizen.
Hebben we flink geld uitgegeven om ons huis mooi te maken.
En ik vind het nu ook echt een heel mooi huis!
Maar is dat huis dan niet te belangrijk voor mij geworden?
Wat maakt het nou uit of ons huis mooi is, of wat minder mooi?
Dat soort vragen blijft gewoon heel lastig.
Maar misschien is nog wel belangrijker:
hoe gaan wij vervolgens met dat huis om.
Bewaken we het angstvallig,
ligt er een luchtbuks op de kapstok om vreemden weg te jagen,
of ben je altijd welkom voor een kop koffie, een goed gesprek of een maaltijd?

dia 17 – (afbeelding weg)
Laat je maar grijpen door Jezus’ liefde.
Hij zegt ‘ja’ – zeg dan niet als Jona ‘nee’.
Dat is trouwens ook waar het in zijn maaltijd over gaat:
aan de tafel van Jezus komt Jezus heel dichtbij,
zegt hij ‘ja’ tegen jou, en laat hij je zien wat echt leven is.
Doe jij mee met Jezus?
Dan zul je leven!
Amen.