Jona 3 - EEN WAARDELOZE PREEK

Inleiding

dia 1 - sollicitatiebrief

Ik heb laatst, voor het eerst in mijn leven,

een sollicitatiebrief verstuurd.

Nee, geen zorgen, ik ben Menorah niet nu al zat,

maar ik zoek er nog iets anders naast.

Als voorganger word ik ´beroepen´, zoals dat zo mooi heet:

gevraagd om ergens te komen werken.

Gemeenten kunnen bij mij solliciteren.

Maar in de normale wereld is het meestal andersom…

 

Ik zag dus een leuke vacature

en heb goed mijn best gedaan op mijn brief –

al verwacht ik er verder niets van.

Maar personeelsafdelingen zullen ook genoeg brieven zien

van mensen die de baan helemaal niet willen.

Nederland kent namelijk een sollicitatieplicht.

Krijg je een WW-uitkering,

dan moet je, een enkele uitzondering daargelaten, solliciteren.

 

dia 2 - atoomfysica

Dat betekent dat ook mensen die geen baan willen

maar wel hun uitkering willen behouden, moeten solliciteren.

Ik vraag me wel af: hoe schrijf je dan een sollicitatiebrief?!

Zoiets: ‘ik zag uw vacature voor een atoomfysicus.

Bij dezen solliciteer ik op deze functie.

U moet wel weten dat ik absoluut geen verstand heb van atoomfysica.

Derhalve lijkt het mij beter dat u mij niet aanneemt.’

Het zal je maar gebeuren dat je toch uitgenodigd voor een gesprek…

 

dia 3 - Intouchables

Dat doet me denken aan de Franse film Intouchables uit 2012.

Kent iemand die film toevallig?

Driss, een van de hoofdpersonen, heeft ook een sollicitatieplicht.

Niet dat hij wil werken, leven van een uitkering bevalt hem prima.

Maar hij moet wel met handtekeningen bewijzen dat hij solliciteert.

Zo komt hij bij Philippe, een verlamde miljonair.

Hij maakt direct duidelijk dat hij geen baan wil maar een handtekening.

En jawel, Driss wordt aangenomen.

 

We gaan vandaag verder met het verhaal van Jona.

Jona doet denken aan iemand die solliciteert,

maar de baan helemaal niet wil.

Laten we het lezen: Jona 3.

 

dia 4 – een waardeloze preek / Jona 3

Jona doet zijn best niet serieus genomen te worden.

Hij houdt een waardeloze preek.

Dat is dan ook de direct het thema van mijn verhaal vanmorgen:

een waardeloze preek.

Dus verwacht vandaag niet te veel van de preek…

Maar God doet grote dingen, ook met waardeloze preken.

Die bemoediging wil ik je vandaag graag meegeven!

 

1.    De boodschap om zeep helpen

dia 5 – heeft Jona zijn lesje geleerd?

We zijn al even op reis met Jona.

Een korte terugblik.

2 Weken geleden leerden we Jona kennen als de deserteur.

God stuurt zijn profeet Jona naar Ninevé,

Jona wil niet en vlucht de andere kant op.

Maar God laat Jona niet gaan:

het schip waarop Jona een lift heeft gevonden belandt in een zware storm.

Jona wordt overboord gekieperd,

en daarmee lijkt het verhaal van Jona alweer afgelopen.

Niets is minder waar: God stuurt een enorme vis om Jona te redden.

In die vis leert Jona een lesje genade: dat was het thema vorige week.

Jona wordt door God klaargestoomd voor zijn opdracht.

Nu ervaart Jona zelf wat genade is,

en hopelijk maakt dat hem wat milder naar de Ninevieten.

 

Dat zou je in ieder geval wel verwachten:

dat Jona zijn lesje nu wel geleerd heeft, en er helemaal voor gaat.

Net zoals wanneer je bent blijven zitten:

dat schudt je wakker en zal je niet nog een keer overkomen,

daar zorg jij wel voor!

Even lijkt Jona inderdaad zijn leven gebeterd te hebben.

Jona 3 begint net als Jona 1, met een opdracht van God:

‘Jona, ga naar Ninevé.’

En nu gaat Jona wél!

 

dia 6 – Jona’s minimale inzet (’t Kalf)

Maar al snel wordt duidelijk dat Jona niet van harte gaat.

Ninevé, zo lazen we, is een stad van 3 dagreizen groot.

Je kunt je dan helemaal verliezen in de vraag wat daar precies mee bedoeld wordt -

dat gaan we nu dus niet doen.

Maar kijk eens wat daar direct op volgt: ‘Jona trok de stad in, 1 dagreis ver.’

Het gaat om het  contrast:

Ninevé is 3 dagreizen groot, maar Jona gaat maar 1.

Jona blijft steken in de buitenwijken van Ninevé.

Als Jona een belangrijke boodschap had gehad voor het bestuur van Zaanstad

was hij op een sinaasappelkistje in winkelcentrum ’t Kalf gaan staan…

 

dia 7 – (afbeelding weg)

En als Jona dan nog tenminste vol passie zijn boodschap gebracht had…

Maar Jona doet niet eens zijn best:

‘nog veertig dagen, dan wordt Ninevé weggevaagd!’

Dat is de héle preek.

Moest ik eens proberen, zo’n preek houden…

Het enige wat Jona zegt is dat er een straf komt.

Waaróm die straf komt, daarover zegt Jona niets.

Of die straf nog af te wenden is, en hoe dan, daarover zwijgt Jona.

En misschien nog wel het meest waardeloze van deze preek: geen woord over God.

 

Het lijkt erop dat Jona naar een of ander achterafpleintje van Ninevé is gegaan

zodat zo min mogelijk mensen zijn boodschap horen,

dat hij daar op zijn sinaasappelkistje is gaan staan,

even triomfantelijk om zich heen keek,

en toen snel zijn boodschap dropte:

‘nog 40 dagen, dan is het met jullie gedaan, doeidoei.’

En weg is Jona weer.

 

Jona’s minimale inzet lijkt mij een prima manier

om de boodschap die hij brengt vakkundig om zeep te helpen.

Jona wíl helemaal niet  dat de Ninevieten naar hem luisteren.

Nog altijd is het voor Jona weerzinwekkend

dat God die vervloekte Ninevieten nog een kans wil geven:

dat hebben ze gewoon niet verdiend.

Jona gaat naar Ninevé, hij kan niet anders,

maar doet vooral zijn best om de boodschap te saboteren.

 

dia 8 – onze waardeloze preken

Jona wíl niet.

Dat zou ik over christenen vandaag niet zeggen.

Ik wil juist wél dat Zaanstad over Jezus hoort.

Het is zelfs de slogan van Menorah:

‘goed voor de Zaankanter en goed voor God.’

Wij wíllen wel, maar wat mislukt het vaak!

Jona is niet de enige die waardeloze preken houdt…

 

Ik doe dat ook!

Ik gebruik er misschien wat meer woorden voor dan Jona,

maar wat blijft het moeilijk om zonder omwegen Gods boodschap te brengen!

De ene keer ga ik zelf voor de boodschap staan,

de andere keer staat mijn beperkte zicht op  het goede nieuws van Jezus

de boodschap die ik brengen mag echt in de weg.

Maar Jona en ik zijn niet de enigen met waardeloze preken:

ik geloof dat elke christen waardeloze preken houdt.

In hoe we het evangelie verdraaien en voor ons eigen karretje spannen.

In ons gestamel over Jezus.

Of in hoe we gemakshalve maar onze mond houden.

En zelfs al zouden we er in slagen

de boodschap van Jezus duidelijk over te brengen,

dan nog helpen we die boodschap met ons leven wel weer om zeep.

Het is makkelijk om grote woorden te spreken

over liefde, trouw, genade en vrede,

maar je komt altijd op een punt waar je er niets van terecht brengt…

 

dia 9 - Dijkhoff

Christenen vallen gewoon tegen.

Klaas Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD in de 2e Kamer,

kondigde laatst met veel bombarie zijn vertrek uit de kerk aan.

Hij schrijft in zijn afscheidsbrief:

‘u en uw  kerk, die eens de mijne was,

heeft zich de afgelopen decennia gespecialiseerd in het verjagen

van veel goed, liefhebbend en sociaal volk. (…)

In niets herkende ik de positieve waarden

die de leden van uw kerk in het verleden op mij hebben overgebracht.’

Au: dat doet zeer.

En zeg niet: ‘ja, maar deze brief is aan de Rooms Katholieke Kerk gericht,

niet aan Protestantse, Gereformeerde of Evangelische kerken’:

dat is mij te makkelijk.

 

2.    God geeft enorm resultaat

dia 10 – God geeft enorm resultaat

Jona houdt een waardeloze preek

en christenen zijn nog altijd beroerde vertegenwoordigers

van het goede nieuws van Jezus.

Maar op die preek van Jona geeft God een enorm resultaat!

Er is een gigantisch contrast tussen Jona’s zeer minimale inzet

en het maximale resultaat dat daarop volgt.

 

dia 11 – de succesvolste profeet ooit (viral)

Tegen elke verwachting in is Jona de succesvolste profeet ooit!

Nooit eerder heeft een profeet zo snel zo veel gehoor gevonden,

over het algemeen wilde in Israël niemand naar profeten luisteren.

Maar de Ninevieten luisteren met open mond naar Jona’s preekje.

Jona’s woorden gaan als een lopend vuurtje van mond tot mond.

Jona is dan wel in de buitenwijken gebleven,

maar in mum van tijd is zijn boodschap doorgedrongen tot het koninklijk paleis!

Jona’s verhaal lijkt wel dat op dat van Driss uit Intouchables,

die zo zijn best doet om niet aangenomen te worden, maar toch de baan krijgt.

Jona heeft ook zo zijn best gedaan niet gehoord te worden,

maar gaat viral in de Ninevitische social media.

 

dia 12 – (afbeelding weg)

Jona is de succesvolste profeet ooit!

Dan is nog wel even de vraag: wanneer is een profeet eigenlijk succesvol?

Je zou kunnen denken: een profeet is succesvol als zijn profetie uitkomt.

In de bijbel wordt dat ook wel gezien

als het onderscheid tussen ware en valse profeten.

Op deze manier wil Jona graag succesvol zijn:

hij verheugt zich er nu al op dat Ninevé wordt weggevaagd.

In zijn hoofd heeft hij er al een film van gemaakt, die hij steeds opnieuw afspeelt:

een vuurbal die op Ninevé afstormt, de paniek die in de stad uitbreekt,

en uiteindelijk de rokende puinhopen van die ooit zo trotse stad.

Jona kan er geen genoeg van krijgen.

 

Maar Jona is op een andere manier succesvol.

Het succes van Jona is dat zijn profetie, zijn preek, effect heeft!

Profetie is geen toekomstsvoorspelling: profetie is bedoeld om mensen te veranderen.

Door de boodschap van profeten wil God mensen een kans geven.

Als God van tevoren een straf aankondigt,

dan is er altijd nog een kans je te bekeren en de straf af te wenden!

Daarom wordt Ninevé ook niet per direct weggevaagd -

daar gaan 40 dagen overheen:

God geeft nog 40 dagen de kans tot omkeer.

 

dia 13 – een bekering volgens het boekje

Die 40 dagen heeft Ninevé niet nodig.

Diezelfde dag nog begint de massale bekering van Ninevé.

En, voor alle duidelijkheid, dat was nodig!

God is geen lieve God die van iedereen houdt en daarom alles goed vindt.

Nee: als mensen elkaar het leven onmogelijk maken, elkaar onrecht aandoen,

dan maakt dat God woest.

God heeft het dan ook helemaal gehad met Ninevé,

en als er niet heel snel iets verandert, zal hij ze inderdaad wegvagen.

 

dia 14 - bekering

Maar Ninevé verandert.

Het is een bekering volgens het boekje.

Allereerst gelóven de Ninevieten God.

Jona had met geen woord over God gerept, maar de Ninevieten geloven Gód.

Stap twee is berouw.

Er wordt een nationale rouw afgekondigd,

om te laten zien dat de Ninevieten spijt hebben van wat ze gedaan hebben.

Nu is het altijd makkelijk om te zeggen dat iets je spijt.

Hoe echt die spijt is, moet maar blijken.

Dat is stap drie: verandering.

De Ninevieten gaan daadwerkelijk anders leven

en breken met het onrecht dat ze deden.

En stap vier: ze hopen op genade: ‘misschien dat God van gedachten verandert.’

Ze weten heel goed dat ze daar geen recht op hebben,

dat God in zijn recht staat als hij zijn straf gewoon uitvoert,

maar misschien is God genadig.

 

Om te laten zien hoe grondig de bekering van Ninevé is,

worden zelfs de dieren er bij gehaald.

Je zou er bijna overheen lezen,

maar de dieren moeten niet alleen vasten,

maar, per koninklijk decreet, zelfs luidkeels God aanroepen!

Wat een geloei en gemekker zal dat geweest zijn!

Met resultaat: God ziet van zijn straf af.

 

dia 15 – God is groter dan wij!

Het is niet aan Jona’s geweldige overtuigingskracht toe te schrijven

dat Ninevé zich bekeert en wordt gered.

In dit hoofdstuk uit het leven van Jona is maar 1 conclusie mogelijk:

God zélf is met de Ninevieten aan het werk.

God is groter dan het gestuntel van zijn profeet.

God is groter dan mijn gestamel vanaf dit podium.

God is groter dan wij,

wanneer we de boodschap van Jezus weer eens verdraaien,

of het nu met onze woorden of ons leven is.

 

Jezus zegt het zelf ook, in Matteüs 28,

als hij op het  punt staat naar de hemel te vertrekken,

en zijn leerlingen voor het laatst toespreekt.

Ze krijgen de opdracht iedereen over Jezus te vertellen,

maar ook deze verzekering: ‘ik ben met jullie!’

Als wij weer eens met de mond vol tanden staan,

niet anders kunnen dan toegeven dat onze preken waardeloos zijn,

dan is het Jezus zelf die met ons is.

 

Er is dan ook niemand die Gods boodschap zo goed kan brengen als Jezus.

Johannes zegt, in Johannes 1:

‘het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond.’

Jezus is de belichaming van Gods boodschap, Gods Woord:

Jezus is de boodschap in eigen persoon!

Als híj met ons is, als door ons gestamel heen hij zelf spreekt,

dan kunnen zelfs onze meest waardeloze preken een geweldig resultaat hebben!

 

3.    Ontspannen boodschappers

dia 16 – ontspannen boodschappers

Dat is dan ook de enige manier om te blijven preken.

De enige manier om niet je mond te houden over Jezus.

De enige manier om niet in paniek te raken

als je leven weer eens niet strookt met je christelijke waarden.

Christenen mogen ontspannen boodschappers zijn.

 

dia 17 – eerlijk: christenen vallen tegen (Dijkhoff)

Dat betekent allereerst:

geef maar gewoon toe dat je er een potje van maakt.

Klaas Dijkhoff heeft gewoon gelijk.

Ik heb me plaatsvervangend geschaamd

voor ongenadige reacties van christenen op zijn brief

die er vooral op gericht waren het eigen paadje schoon te vegen.

Dijkhoff kreeg de wind van voren.

Dat sommigen van zijn partijgenoten kritisch reageerden: prima.

Maar de kerk past een andere reactie:

de pijnlijke waarheid erkennen dat de kerk maar al te vaak mensen van God vervreemd,

en dat de kerk Jezus ook heel hard nodig heeft.

Geef Dijkhoff maar gewoon gelijk!

 

Als je geen christen bent,

wil ik je daarom ook vragen je niet blind te staren op de kerk.

Christenen zijn maar al te vaak een waardeloos visitekaartje voor God,

en ik zal niet doen alsof ik de positieve uitzondering ben.

Niets menselijks is christenen vreemd – helaas…

Het verschil is dat christenen geloven in een God die anders is.

Verwacht veel van Jezus, niet van de kerk.

En dan hoop ik dat in die kerk Jezus vaak oplicht.

 

dia 18 – ontspannen: 100% Gods resultaat

Begrijp me niet verkeerd:

voor christenen is er geen excuus om waardeloze preken te houden.

Het is afschuwelijk dat de kerk mensen van God vervreemd.

In 2 Korintiërs 3 noemt Paulus christenen ‘brieven van Christus.’

God kiest ervoor zich aan deze wereld bekend te maken door mensen heen.

Als christen belichaam jij Gods boodschap van genade voor deze wereld.

Er is geen enkel excuus om je daar vanaf te maken.

 

Maar van Jona mag je dan wel dit leren:

weet dat het niet van jouw inzet afhangt.

God is groter dan jouw inzet.

Door de meest waardeloze preken heen, kan hij spreken.

Dus zet je voor de volle 100% in om mensen over Jezus te vertellen,

in je woorden en met je daden,

maar weet ook dat het resultaat voor 100% in Gods hand is.

God wil je gebruiken, maar gelukkig heeft hij je niet nodig!

Jij hoeft Ninevé niet te redden, jij hoeft Zaanstad niet te redden:

laat dat maar aan God over.

Amen.