Efeziërs 6:7 - DAGELIJKS GELOVEN: WERKEN

Inleiding

dia 1 - zwart

Geloven en de dagelijkse dingen: dat lijken soms 2 werelden.

Maar geloven gaat niet over een stukje van je leven, over de geestelijke dingen,

geloven gaat over heel je leven!

Over opstaan, werken, ontspannen, eten, liefhebben, slapen.

Overkoepelend thema deze weken is: ‘dagelijks geloven’.

Vorige week begonnen we met het begin van de dag: opstaan.

Vandaag deel 2: werken.

 

dia 2 - Zaan

Volgens mij zijn Zaankanters daar goed in!

Ze hebben het imago, bij mij in ieder geval,

dat ze hard werken, graag de schouders eronder zetten

en niet te beroerd zijn voor vervelende klusjes.

Wij wonen hier nu een paar maanden,

en dat beeld heb ik nog steeds – dat doen jullie goed!

Of jullie houden de schijn goed op…

 

Werken is ook gewoon iets moois.

Ik geloof – daar kom ik straks nog op terug –

dat wij gemaakt zijn om te werken.

Of, zoals de campagne van een grote bouwmarktketen zegt:

wij zijn gemaakt om te maken.

 

dia 3 - filmpje

We gaan er even uit voor de reclame:

https://www.youtube.com/watch?v=Tn8i6Pq5ico

 

dia 4 – gemaakt om te maken

Het lijkt wel een preek:

God heeft ons gemaakt, zodat we zijn wereld verder kunnen maken.

Bij dit filmpje op YouTube staat nog een toelichting:

‘wij zijn gemaakt om te creëren.

Om wat stuk is heel te maken.

Om wat niet af is mooi te maken.

Om alles wat we bedenken uit te voeren.

En ook al kun je nu alles voor je laten doen.

Toch zit die maker in ons allen.

We zijn immers gemaakt… om te maken.’

 

Het is ook gewoon de spijker op zijn kop.

De hele dag niets doen is erg onbevredigend.

Ik ken niemand die met pensioen gaat en dan zegt:

‘zo, het is mooi geweest, de rest van mijn leven zit ik achter de geraniums.’

Ik ken ook niemand die 7 weken vakantie heeft,

en dan die hele vakantie kan luieren zonder zich te vervelen.

Iets maken, iets doen, werken: dat geeft voldoening.

Deze zomer ben ik, samen met veel van jullie,

ontzettend druk geweest om ons huis bewoonbaar te krijgen.

Dat voelt gewoon goed, ik merkte dat ik daar energie van kreeg.

Niet alleen omdat het ons eigen huis was:

het is fijn om bezig te zijn en resultaat te zien.

 

dia 5 – dagelijks geloven: werken / Efeziërs 6

Wat heeft het christelijk geloof te maken met werk?

Daarover wil ik vanmorgen met jullie nadenken.

Voor alle duidelijkheid: werk is meer dan betaald werk.

Vrijwilligerswerk is werk.

Naar school gaan is werk.

Het huishouden is werk.

Maar wat zegt de bijbel erover?

We lezen Efeziërs 6:1-9.

 

1.    Met plezier?

dia 6 – op zoek naar je droombaan

‘Doe je werk met plezier’, zegt Paulus.

Nou eh, graag!

Een beetje plezier in je werk – dat is nooit verkeerd!

Nee, natuurlijk, je werkt niet alleen voor je plezier,

elke baan heeft leuke en minder leuke kanten,

maar als je er helemaal geen plezier in hebt,

is dat toch reden jezelf eens achter de oren te krabben.

Als jij elke dag de uren aan het aftellen bent tot je weer vrij bent,

dan gaat er iets mis.

Dat vind je werkgever waarschijnlijk ook.

Die is ook blij als jij je werk met plezier doet,

want tevreden werknemers doen hun werk beter.

 

Hoe krijg je plezier in je werk?

Je kunt dat, zoals ik deze week deed, aan Google vragen.

Dan krijg je een heel rijtje tips.

Bijvoorbeeld: zorg ervoor dat je elke dag iets af maakt.

Maar ik kwam ook tegen: zoek een andere baan.

Want als je geen plezier hebt in je werk,

dan kom je er niet met een paar tips om je werk anders aan te pakken.

Als een baan niet bepaald je droombaan is,

dan kun je nog zoveel tips krijgen,

maar je gaat er gewoon geen plezier in vinden.

 

Wil je plezier in je werk, dan moet je leuk werk zoeken!

Dus iets wat bij jou past,

waar jouw hart sneller van gaat kloppen,

waar je ook gewoon goed in bent,

en waar je dan dus ook energie van krijgt.

Het ideaal in Nederland is die droombaan

waar jij de goede man of de goede vrouw op de goede plek bent.

 

dia 7 – plezier in een hondenbaan?!

Dat klinkt allemaal heel aannemelijk,

tot je bedenkt tegen wie Paulus het zegt.

‘Doe je werk met plezier’- dat zegt Paulus tegen slaven!

Niet tegen mensen met een droombaan,

maar mensen met een hondenbaan.

Bovendien zitten ze daar aan vast:

ze krijgen echt geen budget voor loopbaanbegeleiding,

zodat ze hun droombaan kunnen ontdekken.

Welnee: ze moeten gewoon hun werk doen en niet zeuren!

 

dia 8 - slaven

Nu schrijft Paulus aan slaven in het Romeinse rijk,

en slavernij in het Romeinse rijk zit net wat anders in elkaar

dan de slavernij die wij waarschijnlijk het best kennen:

de slaven uit Afrika die door onder andere Nederlanders werden verkocht.

Je had slaven die waren buitgemaakt op veldtochten van de Romeinen,

maar ook slaven die zichzelf en hun gezin als slaaf verkochten

om op die manier aan de armoede te ontkomen.

Je had slaven die levenslang slaaf bleven,

maar ook slaven die na een paar jaar weer vrij waren.

Je had slaven die zwaar werk moesten doen, bijvoorbeeld in de mijnen,

maar ook slaven die les moesten geven aan de kinderen van hun eigenaar.

Je had slaven die werden gezien als machines,

maar ook slaven die gewaardeerde familieleden werden.

 

Tussen al die soorten slaven is dit de grote overeenkomst: ze zijn niet vrij.

Ze kunnen niet doen wat ze zelf leuk vinden,

ze zijn geen baas over hun eigen leven.

Een carrièreswitch voor meer plezier in hun werk, zit er niet in.

Sommigen hadden het heel aardig getroffen,

anderen hadden echt een hondenbaan,

maar tegen hen allemaal zegt Paulus: ‘doe je werk met plezier.’

Blijkbaar is het geheim voor plezier in je werk

niet dat je een droombaan hebt waar je helemaal op je plek bent.

Maar wat is dan wel het geheim?

 

2.    Waar je voor werkt

dia 9 – het geheim: werk voor God!

‘Doe je werk met plezier,

alsof het voor de Heer is en  niet voor de mensen.’

Dát is het geheim: ‘doe je werk alsof het voor de Heer is.’

Dus wil je plezier in je werk? - ik zou zeggen: wie niet? -

dan is het geheim: doe je werk voor God!

 

Dat betekent niet dat Paulus slavernij prima vindt.

Waar het Paulus hier om gaat: als je dan toch slaaf bent,

hoe kun je het dan als christen-slaaf anders doen,

hoe kun je plezier hebben in je werk,

in plaats van verbitterd te raken.

En dan is het antwoord: ‘doe het voor God!’

 

Laten we even proberen of het werkt.

Ik zoek een heel vervelend klusje, dat nu eenmaal moet gebeuren.

De boekhouding, frituurpan schoon maken, onkruid weghalen –

dat soort vervelende dingen.

Wie weet er een supervervelend klusje!

Dat is inderdaad een rotklus!

Ik kan me niet voorstellen dat je daar plezier in hebt.

Maar dan zegt Paulus: beeld je eens in dat je het voor God doet.

Dus je doet het niet omdat het nu eenmaal moet,

maar omdat je God ermee kunt dienen.

Niet omdat mensen het zien, maar omdat God het ziet.

En dan beloont God je er ook nog voor.

Hij zegt: dank je wel dat je … voor mij hebt gedaan.

Ik denk dat het werkt.

Dat als je je werk voor God doet,

je er plezier in kunt krijgen,

zelfs al is het op zichzelf geen leuk werk.

 

dia 10 – tegenwicht aan: werk als noodzakelijk kwaad

Het maakt nogal uit waar je voor werkt.

Paulus zegt: ‘werk voor God.’

Maar er zijn natuurlijk ook andere dingen waar je voor kunt werken.

Het kan zomaar zijn dat je werk ziet als een noodzakelijk kwaad:

het moet nu eenmaal gebeuren…

Maar je leeft pas op in je vrije tijd: het weekend en de vakantie.

Daar heb je geld voor nodig, en daarom werk je.

Maar het werk zelf… nee!

 

dia 11 - zaagmans

Dat lijkt wel eens onze nationale visie op werk.

Collega’s bij mijn vakantiebaantjes

begonnen steevast woensdag om 12 uur

over een zekere zaagmans die de week doormidden kwam zagen.

De gedachte daarachter: ‘we zijn weer op de helft,

nog even, en het is weer weekend!’

 

dia 12 – (afbeelding weg)

Het lijkt mij duidelijk dat als werk voor jou een noodzakelijk kwaad is,

je ook weinig plezier in je werk zult hebben.

Maar van Paulus mag je leren:

je werk is voor God belangrijk!

God zelf heeft bedacht dat mensen werken.

God heeft de wereld gemaakt,

en toen de mensen de opdracht gegeven:

‘ga verder met wat ik gemaakt heb.’

Praxis heeft dus helemaal gelijk: we zijn gemaakt om te maken!

Het is helemaal niet gek om plezier in werk te hebben:

als je werkt, doe je waar God je voor heeft gemaakt.

God zelf heeft het plezier er in gelegd.

 

Daarom is dat ‘achter de geraniums zitten’ ook zo’n schrikbeeld.

Daarom doet het ook zoveel pijn als je geen werk kunt vinden:

dat is niet alleen omdat je dan minder inkomsten hebt.

Het is misschien nog wel meer

omdat je nu eenmaal niet bedoeld bent om stil te zetten.

 

dia 13 – werk als je identiteit (carrière)

Je werkt dus niet alleen maar om te leven,

dat is een veel te lage kijk op werk.

Maar andersom kan ook: dat je leeft om te werken.

Je werk, dat ís je leven!

Je werk maakt dat je iemand bent, geeft je je identiteit.

Ook dat kom je heel veel tegen.

De eerste vraag die je iemand stelt als je kennismaakt,

is deze: ‘wat voor werk doe je?’

Dan kom ik dus in de lastige situatie

dat ik moet uitleggen dat evangelist ben,

dat dat een soort dominee is,

maar dat je me vooral geen dominee mag noemen…

Maar als jouw hele zelfbeeld afhangt van wat voor werk je doet,

dan wordt het wel moeilijk er nog plezier in te houden:

daarvoor staat er veel te veel op het spel.

 

dia 14 – (afbeelding weg)

Dan is dat ‘doe je werk voor God’ van Paulus ook heel bevrijdend.

Je hoeft je werk niet te doen om iemand te zijn.

Je bent al lang iemand!

God ziet jou als prachtig schepsel,

en hij heeft werkelijk alles voor jou over – kijk maar naar het kruis.

Dat betekent: jij bent iemand,

ook als je mislukt in je werk, je vastloopt,

ook als je niks meer kunt bijdragen.

Je bent al lang geliefd – dat hoef je met je werk niet meer te verdienen.

 

dia 15 – elk werk is voor God

Het geheim voor plezier in je werk is dus: doe het voor God.

Zie werk niet als noodzakelijk kwaad om geld te verdienen,

ook niet als iets om je eigenwaarde aan te ontlenen,

maar als manier om God te dienen.

En dat kan met bijna elk werk!

Ik zeg ‘bijna’ omdat er natuurlijk beroepen zijn

die niet te verenigen zijn met het christelijk geloof.

Als je christen bent en pooier, dan kun je beter ander werk zoeken.

 

dia 16 - timmerman

Maar het is niet zo dat alleen geestelijk werk voor God is!

Alsof er gewoon werk is, dat nu eenmaal moet gebeuren,

en geestelijk werk, dat speciaal voor God is.

Ik denk dat Jezus misschien nog wel meer plezier had in zijn werk als timmerman

dan in zijn werk als rondtrekkend rabbi.

Als timmerman had hij in ieder geval minder gezeur aan zijn hoofd!

En ik ben er van overtuigd dat Jezus zijn timmerwerk

óók voor God  deed.

Eerlijk is eerlijk: ik heb wel eens gedacht

dat als ik God echt in mijn hele leven wilde dienen,

dat ik dan voorganger zou moeten worden.

Maar dat is een leugen!

Inmiddels denk ik vaker andersom: had ik maar een vak geleerd…

 

3.    In dienst van Jezus

dia 17 – in dienst van Jezus

Wat voor werk je ook doet, je mag het voor God doen,

in dienst van Jezus.

Want Paulus zegt dat slaven en eigenaren dezelfde Heer hebben,

oftewel: dezelfde werkgever.

Jezus is die Heer – dat betekent dat hij jouw eerste werkgever is.

Christenen werken niet alleen voor een aardse baas,

maar hebben een vast contract bij de grote Werkgever,

die het hele idee van werk heeft uitgevonden.

 

dia 18 – motivatie om je werk goed te doen

Dat is een geweldige motivatie om je werk goed te doen!

Je werkt niet voor je baas die je te weinig betaalt,

of die niet eens opmerkt hoe jij je stinkende best doet:

je werkt allereerst voor Jezus!

Die slaven, aan wie Paulus schrijft,

die moeten hun eigenaar behandelen alsof hij Jezus is.

Dan kun je natuurlijk niet de kantjes er vanaf gaan lopen!

Als het goed is, doen christenen hun werk met toewijding.

 

Daarmee wil ik niet zeggen

dat alleen christenen toegewijd werken.

Welnee: ik denk dat iedereen wel een voorbeeld kan geven

van iemand die toegewijd is aan zijn werk,

die zijn werk goed doet en betrouwbaar is,

die je graag als collega zou willen hebben,

maar geen christen is.

Iedereen kan zijn werk goed doen,

maar christenen hebben wel een extra motivatie daarvoor:

je mag het voor God doen!

 

dia 19 - King

Je werk en je geloof zijn niet twee gescheiden werelden.

Nee: werken ís God aanbidden!

Martin Luther King,  ja, die van de Martin Luther Kingweg,

heeft dat eens prachtig verwoord.

Hij zegt: ‘als iemand geroepen is straten te vegen,

laat hem straten vegen zoals Michelangelo schilderde,

zoals Beethoven componeerde, of Shakespeare schreef.

Zo, dat de engelen hun werk onderbreken en zeggen:

zie hier een groot stratenveger!’

 

dia 20 – hoe kun jij Jezus aanbidden?

Dat je in dienst bent van Jezus,

kan je ook helpen in je keuzes voor werk.

Om bijvoorbeeld een opleiding te kiezen,

of om te bedenken of je in je baan nog op je plek bent.

Laat je dan niet leiden door: ‘waar kan ik het meest verdienen,’

of: ‘wat geeft mij status?’

Voor je het weet wordt je daar in meegezogen,

en maak je een promotie waar je wel meer gaat verdienen,

maar waar je veel minder jouw hart voor je vak in kwijt kunt.

Laat je leiden door deze vraag: ‘hoe kan ik Jezus aanbidden?’

Want hij is de beste werkgever die er is!

Amen.