Jesaja 58:13-14 - DAGELIJKS GELOVEN: ONTSPANNEN

Inleiding

dia 1 - zwart

Geloven en je dagelijks leven:

dat lijken soms twee totaal verschillende werelden.

Maar als geloven inderdaad weinig of niets met het gewone leven te maken heeft,

dan heeft geloven zijn kracht verloren.

Daarom spreek ik deze weken over ‘dagelijks geloven’.

Over opstaan, werken, ontspannen, eten, liefhebben en slapen.

 

dia 2 – vrije tijd

Vandaag deel 3: ontspannen.

Na een lange dag kom je thuis, je hebt je volop ingespannen,

en nu is het tijd voor ontspanning.

Dat is een nogal breed thema.

Het gaat over vakantie vieren, maar ook over je voetbaltraining.

Het gaat over romantische avonden, maar ook over sleutelen aan je oldtimer.

Het gaat over tot diep in de nacht bingewatchen,

maar net zo goed over je postzegelverzameling.

Ja, die heb ik…

Al heb ik er al minstens 15 jaar niet naar omgekeken,

dus van Hanneke mocht ik hem eigenlijk niet meeverhuizen naar Zaandam…

 

Een superbreed thema dus.

Veel te breed ook voor mijn verhaal van vanochtend.

Ik wil met jullie vooral de diepte in.

Want volgens mij is er een dieper probleem met onze vrije tijd.

We proberen op allerlei manieren te ontspannen,

maar echt tot rust komen we niet.

 

dia 3 - stilte

Daarom wil ik met jullie een oefening doen.

Ik houd zo even mijn mond – dat is ook wel eens fijn –

en het is de bedoeling dat we allemaal stil blijven.

Een paar minuten stilte.

Met 1 opdracht erbij: probeer nergens aan te denken.

Stilte graag!

 

We gaan verder.

Wie zegt: ‘wat een verademing, die stilte!’

En wie zegt: ‘ik vind die stilte maar ongemakkelijk.’

En dan had ik nog die opdracht gegeven:

wie is het gelukt om nergens aan te denken?

Naar het schijnt hebben vooral mannen daar talent voor:

die hebben een speciale nothing box.

En wie heeft de opdracht aangegrepen

om een actiepuntenlijstje of boodschappenlijstje te maken?

 

dia 4 - smartphone

Stil zijn, niets doen, nergens aan denken: dat doen we heel weinig.

Heb je even niets te doen,

bijvoorbeeld omdat je op een vertraagde trein moet wachten,

dan heb je altijd je telefoon nog, en voor je het weet is de trein er al.

We moeten bezig blijven, maar komen we daarmee wel tot rust?

 

dia 5 – dagelijks geloven: ontspannen / Jesaja 58

We gaan uit de bijbel lezen.

Het gaat daar over mensen die – net als wij – niet kunnen stilzitten.

We lezen Jesaja 58.

 

1.    Drukteverslaving

dia 6 – 24-7

Als je aan iemand vraagt hoe het gaat,

dan is het antwoord vaak iets als:

‘prima hoor! – ja, wel een beetje druk, maar ja…’

Let er maar eens op: dan hoor je het overal.

Iedereen is druk – we zijn eraan verslaafd!

De tijd dat de supermarkten zaterdag om 12 uur ’s middags sloten

om pas maandagochtend weer open te gaan, ligt ver achter ons.

In sommige vakantielanden kom je dat nog tegen,

en dan vraag je je af: ‘leven ze hier nog in de prehistorie ofzo?’

Maar in Nederland gaat altijd alles door.

Tijd is nu eenmaal te kostbaar om zomaar voorbij te laten gaan.

 

dia 7 – Jesaja 58: probleem van alle tijden

Je zou misschien denken dat dat een typisch probleem is van onze tijd.

Dat is het dus niet!

Drukke en gestresste mensen kom je overal tegen.

Bijvoorbeeld in Jesaja 58.

Dat bijbelgedeelte is zo’n 2500 jaar oud,

maar de mensen aan wie Jesaja schrijft

lijden net zo goed aan die drukteverslaving als wij.

 

dia 8 - handelaar

Ook zij gaan maar door en kunnen niet stilzitten.

Het leven is kort, dus er is geen tijd te verliezen!

Vrije tijd? – dat is voor mietjes!

En dat terwijl God toch echt de opdracht had gegeven

één dag in de week stil te staan.

Dat is de sabbat, de Joodse rustdag, waarop niet gewerkt werd.

Nu is het probleem van die mensen niet

dat ze zich niets van God willen aantrekken.

Welnee, God zelf zegt:

‘ze zoeken mij dag aan dag, ze verlangen naar mijn nabijheid.’

Wauw, dat klinkt goed!

Maar: zaken zijn zaken.

Ze durven het zich niet te veroorloven

de boel de boel te laten, en morgen wel weer verder te zien.

Dus gaat de handel door, ook al is het sabbat.

 

Ze zitten multitaskend in de kerk.

Als het hen aanspreekt, zijn ze er even bij.

Zodra de preek begint halen ze hun smartphones erbij,

doen misschien nog alsof ze er de bijbel op lezen,

maar handelen ondertussen hun e-mail af,

slepen misschien wel een mooie order binnen,

en kijken snel nog even op de NOS-app of ze nog iets gemist hebben.

De tijd tikt natuurlijk gewoon door…

 

dia 9 – wij: ondanks vrije tijd drukteverslaafd

In Jesaja kunnen de mensen moeilijk hun werk loslaten,

en dat zal bij ons ook deel van de drukteverslaving zijn.

Maar er is veel meer:

nooit in de geschiedenis hadden mensen zo veel vrije tijd als wij!

Maar ook nooit probeerden mensen

zoveel ballen in de lucht te houden als wij dat doen.

Je zou denken dat mensen met zoveel vrije tijd als wij

wel superrelaxte mensen moeten zijn.

Maar niets is minder waar!

 

dia 10 - agenda

Aan de ene kant is er drukte.

Zoals een gepensioneerde senior laatst verzuchtte:

‘waar haalde ik vroeger de tijd vandaan ook nog te werken?’

We zijn druk, we hebben heel erg veel te doen.

Vroeger was het leven een stuk overzichtelijker.

Vroeg opstaan, ontbijt, manlief doet zwaar werk buitenshuis,

vrouwlief misschien nog wel zwáárder werk binnenshuis,

en na het avondeten is iedereen uitgeput en gaat al snel naar bed.

Kinderen hadden overdag nog wat vrije tijd,

volwassenen na het eten nog even,

maar veel ingewikkelder was het ook niet.

 

Vergelijk dat eens met onze volle agenda’s!

We kunnen tv kijken, lezen, alles volgen wat in de wereld gebeurt.

We kunnen voetballen, een fietstocht maken, naar de toneelclub.

We kunnen muziek maken, met de auto naar familie in het hele land,

of naar een evenement in het buitenland.

We onderhouden contact met vrienden overal,

trekken eropuit, naar een museum, een pretpark

of een stadscentrum met fantastische winkels.

En het liefst willen we al die dingen doen,

maar het kan niet en we moeten kiezen.

 

dia 11 - overprikkeld

Maar er is meer: we kunnen niet stilzitten.

Er zit een diepe onrust in ons.

Die drukte voelt fijn, veilig.

Heb je een keer niets te doen, verveel je je,

dan is dat direct afschuwelijk!

Gelukkig kunnen we al die momenten met onze smartphone wel weer opvullen,

waarmee we nog meer prikkels ontvangen.

Wij zijn totaal overprikkeld.

 

Ik merk het aan mijzelf.

Dat in alle loze momentjes die telefoon tevoorschijn komt.

Dat mijn spanningsboog steeds korter wordt.

Vroeger kon ik boeken in één ruk uitlezen.

Nu kan ik maximaal een half uur lezen,

als het boek me tenminste grijpt,

daarna pak ik haast automatisch mijn telefoon.

Alleen als ik die telefoon bewust weg leg, gaat het beter.

 

Ik zie het als een verslaving.

Een verslaving aan drukte.

Zonder drukte weten we niet meer wat we moeten.

En zoals bij zoveel verslavingen: we worden er niet mooier van.

Wat is dat toch, dat mensen uitgeput van vakantie terugkomen?

Dat zo veel mensen burn-out thuis zitten?

Dat we ons niet meer kunnen concentreren?

 

2.    Heilige ontspanning

dia 12 – heilige ontspanning

Ik denk dat het christelijk geloof kan helpen

om van die verslaving af te komen.

De bijbel heeft namelijk een mooi verhaal over ontspanning.

Ontspanning, échte ontspanning, is in de bijbel heilig!

 

dia 13 – ontspannen is goed

In Jesaja 58 gaat het over de sabbat, de Joodse rustdag.

Voor de wortels van die sabbat moet je  terug naar het begin:

de schepping van hemel en aarde.

In Genesis 1 wordt verteld hoe God alles in 6 dagen gemaakt heeft,

en dan gaat het in Genesis 2 verder:

‘Op de zevende dag had God zijn werk voltooid,

op die dag rustte hij van het werk dat hij gedaan had.

God zegende de zevende dag en verklaarde die heilig,

want op die dag rustte hij van heel zijn scheppingswerk.’

 

dia 14 - wijntje

Als je een echte workaholic bent,

kun je rust zien als een noodzakelijk kwaad:

je moet soms stilstaan om op te laden

zodat je je werk beter kunt doen.

De bijbel vertelt een heel ander verhaal.

Nadat God alles gemaakt heeft, rust hij zelf uit!

God gaat er eens voor zitten, wijntje erbij,

om van die prachtige wereld te genieten.

God ontspant zich – gewoon, omdat dat mooi is!

Dus ontspannen is goed!

 

God wil graag dat jij met hem mee geniet!

Dat jij ook eens niets doet en geniet.

Je kunt wel twentyfour/seven doorgaan,

maar daar ben je helemaal niet voor gemaakt!

Sabbat betekent: leve de inefficiëntie!

Als je altijd maar doorgaat, kun je vast veel bereiken,

maar je hebt geen tijd en geen rust om ervan te genieten.

Terwijl God juist die rust heilig noemt!

 

dia 15 – echt ontspannen doe je bij God

Maar van alleen nietsdoen kom je nog niet tot rust.

Dat vonden we nu juist ontzettend moeilijk!

Wat helpt is om bij het ontspannen  met 1 ding bezig te zijn.

Dat werkt beter dan wanneer je van alle kanten prikkels krijgt.

Dus een avond sporten geeft meer rust dan een avond zappen.

Maar de bijbel wijst een weg die nóg verder gaat:

écht ontspannen doe je bij God!

 

In Jesaja 58 zit dat er al achter.

De mensen zijn rusteloos, maar ze zijn vooral het contact met God kwijt.

Ze doen van alles voor God,

proberen God op allerlei manieren aan hun kant te krijgen,

maar hun hart is niet bij God.

Daarom voelt een hele sabbat nietsdoen

voor hen als verknoeide tijd.

 

Later is Jezus daar nog veel duidelijker over, in Matteüs 11:28:

‘Kom naar mij, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan,

dan zal ik jullie rust geven.’

‘Échte rust,’ zegt Jezus, ‘vind je als je bij mij komt.’

Dat heeft alles te maken met wat Jezus daarvoor zegt:

‘wie de Vader is, dat weet alleen de Zoon, en iedereen aan wie de Zoon het wil openbaren.’

Bij Jezus kom je in contact met God – dát geeft rust!

 

dia 16 - bron

Niets ten nadele van alle vormen van vrijetijdsbesteding –

dat is echt wel waardevol –

maar ik ben er van overtuigd dat nog veel betere ontspanning  mogelijk is:

dat je door Jezus verbonden bent aan de Vader.

Je bent gemaakt voor een relatie met hem, de bron van je leven.

Misschien wel de grootste kerkleider uit de geschiedenis, Augustinus,

zei het zo: ‘onrustig is ons hart, tot het rust vindt bij u.’

Dát is heilige ontspanning!

 

Met al onze drukte proberen we gelukkig te worden.

‘Als ik meer verdien, zal ik gelukkig zijn.’

‘Als ik overal over kan meepraten, zal ik gelukkig zijn.’

‘Als ik meer sport en gezonder leef, zal ik gelukkig zijn.’

Maar hoe druk we het ook proberen,

we vergeten dat we niet onszelf gelukkig kunnen maken,

maar dat je het van God krijgt.

 

3.    Tijd met God

dia 17 – tijd met God

Daarom kom ik uit bij tijd met God.

Als je pas écht tot rust komt als je aan God verbonden bent

-en dat is wat ik geloof-

dan is tijd voor God essentieel.

Dat je niet alleen gelooft dát er een God is,

maar dat je ook regelmatig tijd met hem doorbrengt.

 

dia 18 – zondag, oefendag

Dat vind ik zo mooi aan de zondag.

Nee, de zondag is niet de christelijke variant van de sabbat.

Even heel kort door de bocht:

ik geloof dat niet de zondag maar Jezus in plaats van de sabbat is gekomen.

Dus niet dat je alle regels voor de sabbat

moet vertalen in regels voor de zondag.

 

dia 19 - middagdutje

Maar die zondag is wel een mooie oefendag.

Ik zie de zondag als een dag om te oefenen met loslaten.

Dat is een confronterende oefening:

kan ik een dag zonder actiepunten en agenda?

Mag ik inefficiënt zijn?

Durf ik niet bereikbaar te zijn?

Ik vind dat nog niet zo makkelijk!

Wat maar weer aangeeft hoe verslaafd ook ik aan die drukte ben,

en hoe nodig ik het heb om daar een dag niet aan toe te geven.

 

dia 20 – (afbeelding weg)

Dat betekent nog niet dat je op zondag

alleen maar met de bijbel bezig moet zijn.

Dat hoort er zeker bij:

het is een dag om te genieten van Gods aanwezigheid.

Maar God zegt in Jesaja 58 ook:

‘ik zal je laten genieten van het land.’

Dus geniet van de natuur – en zie Gods hand erin.

Geniet van taart bij de koffie – van alle smaken die God heeft gemaakt.

Daarom volgende week: taart in de kerk!

Geniet ervan dat je even niets moet,

en elkaar daardoor échte aandacht kunt geven – en bedank God ervoor.

Het is allemaal tijd met God!

En kun je dat op zondag niet doen omdat je moet werken,

zorg dan dat je op een andere dag wél echt stilstaat!

 

dia 21 – zorg voor echte rust! (duif)

Tijd met God: dat is het recept voor goede ontspanning.

Gert en Stephan: dat wens ik jullie ook toe.

Als ouderling en als diaken is er van alles te doen.

Voor je het weet ben je er zo druk mee

dat je geen tijd meer hebt om stil te staan en te genieten.

Zorg dat je aan God verbonden blijft

en laat je niet gek maken door menselijke verwachtingen.

Zorg voor echte rust in je leven!

Amen.