Spreuken 20:13 - DAGELIJKS GELOVEN: OPSTAAN

Inleiding

dia 1 - zwart

Opstaan, werken, eten, ontspannen, liefhebben, slapen:

het zijn de dingen die we elke dag doen – de gewone dingen.

Maar wat hebben die gewone dingen te maken met geloven?

Je kunt zomaar denken dat geloven alleen over geestelijke dingen gaat.

Maar geloven is zoveel meer!

Geloven gaat niet over een stukje van je leven, maar over heel je leven.

Geloven doe je niet alleen op zondag, maar elke dag.

‘Dagelijks geloven’ – dat is het overkoepelende thema de komende weken.

We gaan het hebben over opstaan, werken, eten, ontspannen, liefhebben en slapen.

Ik hoop dat het je helpt je dagelijks leven aan God te verbinden.

 

dia 2 - wekker

Vandaag deel 1: opstaan.

De zon komt op en in de verte kraait een haan.

Of misschien kan ik beter zeggen: de eerste vliegtuigen komen over,

en in de verte zwelt het geluid van de A8 aan…

Je draait je nog even om, probeert nog even te slapen,

maar even later is je wekker onverbiddelijk:

tijd om op te staan – de dag is weer begonnen!

 

dia 3 - filmpje

Ik kan het  niet helpen,

maar bij ‘opstaan’ moet ik direct aan het filmpje van Jochem Myjer denken…

Komt ‘ie!

https://www.youtube.com/watch?v=RsMgIocbNPU

 

dia 4 - wekker

‘Vond ze niet zo leuk’ – dat kan ik me voorstellen!

Een beetje bijbelkennis had dit pijnlijke moment kunnen voorkomen.

Spreuken 27:14: ‘Wie zijn buurman ’s ochtends luid begroet,

wekt de indruk dat hij hem vervloeken wil.’

Ik denk dat je dat ook wel op moeders mag toepassen.

 

Ik ben even benieuwd:

wie van jullie vindt zichzelf een echt ochtendmens?

Wie was vandaag al voor 7:00 op? Voor 6:30? 6:00?

Er kan er natuurlijk maar één de vroegste zijn!

En wie van jullie blijft liever nog even liggen?

 

Ik ben er ook zo een.

Ik vind opstaan verschrikkelijk.

Maar ik heb dan ook een superlekker bed.

Echt waar: geen bed ligt zo lekker als dat van mij!

Nee – dat is geen uitnodiging het te komen proberen…

Ik ben geen ochtendmens.

Ik heb tijd nodig om op gang te komen.

Voor mij heeft opstaan dan ook niet zo veel met geloven te maken.

Ik vind het een heel mooie gedachte om elke dag met God te beginnen,

maar laat mij liever eerst even wakker worden…

 

dia 5 – dagelijks geloven: opstaan / Spreuken 20 en 1

Wat zegt de bijbel nu eigenlijk over opstaan?

Niet zo veel…

Ja, wel over dat Jezus is opgestaan,

en over dat wij in een nieuw leven mogen opstaan,

maar niet over dat dagelijks moment van opstaan.

Maar ik heb wat gevonden: Spreuken 20:13.

Om die Spreuk wat beter te begrijpen,

lezen we er ook het begin van het bijbelboek Spreuken bij: Spreuken 1:1-9.

 

1.    Vroeg opstaan

dia 6 – is de norm

Het lijkt mij duidelijk: ‘sta vroeg op.’

Op tijd je bed uit is de norm.

In Spreuken kom je dat trouwens vaker tegen, bijvoorbeeld in hoofdstuk 6:

‘Hoe lang nog, luiaard, zul je blijven slapen, wanneer kom je uit bed?

Nog even dan? Nog even slapen, nog een beetje rusten, een ogenblik nog blijven liggen?’

Klinkt mij als muziek in de oren!

Maar Spreuken heeft er geen goed woord voor over:

‘armoede overvalt je als een struikrover, gebrek slaat je neer als een bandiet.’

Wie de hele dag door snoozed heeft niets te eten – daar kan ik wel in komen.

Opstaan is een kwestie van verantwoordelijkheid nemen.

 

Nu is het bijbelboek Spreuken een vreemd boek.

Samen met Prediker en Hooglied vormt het de ‘wijsheidsboeken’.

Het zijn bijbelboeken waar je wijze levenslessen kunt vinden.

Het zijn dus geen wetboeken met strafbepalingen.

Dat zou wat zijn: een goddelijk gebod om vroeg op te staan,

en als je het gebod aan je laars lapt, word je gestraft met armoede…

Maar het zijn ook geen beloften van God:

dat als je maar vroeg opstaat, je nooit arm zult worden.

Het is de algemene regel waar genoeg uitzonderingen op zijn.

Nee: ‘sta vroeg op’ is een wijze levensles, niet meer en niet minder.

 

dia 7 – early to bed

Die les vind je dan ook niet alleen in de bijbel.

Mijn docent Engels zei het zo:

early to bed, early to rise, makes a man healthy, wealthy and wise.

Zal wel een of andere Engelse volkswijsheid zijn.

Ik vermoed dat hij het graag aan zijn klassen voorhield.

Eerder naar bed, zodat we wat minder slaperig in zijn lessen zouden zitten.

 

dia 8 - Happinez

Vroeg opstaan is de norm –

daar werd ik met een rondje Google maar weer in bevestigd.

Google je op ‘opstaan’, dan krijg je allemaal resultaten

die je willen helpen een ochtendmens te worden.

Ik bleef even hangen op de website van tijdschrift Happinez.

Ik leerde er dat vroeg opstaan goed voor je is:

je wordt er productiever, slimmer, creatiever en gezonder van.

 

dia 9 – is moeilijk

Eigenlijk iedereen is het erover eens dat vroeg opstaan de norm is.

Toch vinden veel mensen opstaan ontzettend moeilijk.

Ze blijven dan wel niet de hele dag in bed liggen, zoals die luiaard uit Spreuken,

dat kan ook helemaal niet, je moet op tijd op school zijn, of op je werk,

maar elke ochtend baal je dat je nu alweer moet opstaan.

Niet voor niets kom je op internet overal de vraag tegen:

‘hoe word ik een ochtendmens?’

Blijkbaar vinden we dat dat moet,

maar kunnen we daar best wat hulp bij gebruiken!

 

dia 10 – Jochem Myjer

Ik vermoed dat de meesten jullie niet blij zijn

als Jochem Myjer opeens naast je bed staat

en zijn ‘wakker worden’ uitvoert.

Dat hij dan ook ontbijt op bed meebrengt is een schrale troost.

Ochtendmensen die direct het zonnetje in huis zijn,

die zijn gewoon loei-irritant!

 

2.    Opstaan en christelijk geloof

dia 11 – opstaan en christelijk geloof

Nu heb ik jullie beloofd

dat we het zouden hebben over wat opstaan met geloven te maken heeft.

Tot nog toe heb weinig typisch christelijks gezegd.

Die wijze les uit Spreuken, ‘sta vroeg op’, lijkt ook niet persé christelijk…

Toch zit er veel meer achter –

laten we dus een stap verder gaan!

 

dia 12 – gemaakt om te leven

We lazen niet alleen die Spreuk over opstaan,

maar ook het begin van het bijbelboek.

Dat begin is eigenlijk de leeswijzer bij Spreuken.

Alles wat je in dit boek leest,

moet je lezen vanuit de leesbril van Spreuken 1.

En dan vooral vers 7:

‘Het begin van alle kennis (of wijsheid) is ontzag voor de Heer.’

Het basisprincipe is ontzag hebben voor de Heer.

Alle andere dingen die Spreuken zegt,

en dat is nogal wat, over eerlijkheid, over plannen maken, over ouderdom,

over werken, over leiding geven, enzovoort,

al die dingen beginnen met ontzag voor God.

 

dia 13 - gordijnen

Dus ook dat opstaan van ons!

God heeft de mens gemaakt om op te staan, om te leven,

niet om in bed te blijven liggen en steeds weer op die snooze-knop te duwen!

Het leven is veel te mooi om te verslapen!

God wil dat we genieten van de dag, van het licht,

dat we in actie komen, dingen ondernemen,

al die dingen waar we het de komende weken over gaan hebben.

En natuurlijk, slapen is ook goed en nodig,

maar ik durf het wel zo te zeggen:

God heeft ons gemaakt voor de dag, niet voor de nacht.

Opstaan is je openstellen voor het leven, het leven tegemoet treden.

 

dia 14 – een hard bestaan

Toch is de eerste gedachte als mijn wekker gaat niet:

‘yes, het is weer licht, ik mag weer leven!’

Als God  mij daarvoor gemaakt heeft,

waarom heeft dat bed van mij dan toch zo’n aantrekkingskracht?

Ik denk dat kinderen nog het meest die levenslust hebben.

Die van ons staan in ieder geval veel makkelijker op dan Hanneke en ik…

Zodra de zon opkomt, zitten zij vol energie.

Gelukkig hebben we nu van die verduisterende rolgordijnen…

En natuurlijk is het onbegrijpelijk dat wij in bed willen blijven liggen.

Dus als ware Jochem Myers geven ze ons te kennen dat het tijd is om op te staan.

Een nieuwe dag, een dag vol avontuur,

een dag om nieuwe dingen te kunnen ontdekken -

dan blijf je toch niet liggen?

 

Wat is het toch dat opstaan voor grote mensen vaak zo moeilijk is?

Is dat alleen maar luiheid?

Ik geloof dat er diepere redenen zijn waarom opstaan moeilijk is.

Reden 1 is heel simpel: vermoeidheid.

Je slaapt slecht, om wat voor reden dan ook,

en je wordt moe wakker.

Blijven liggen helpt daar meestal niets tegen,

maar is wel erg verleidelijk.

Reden 2 is  angst.

In bed is het veilig.

Je bent even helemaal in je eigen droomwereld,

en die is vaak aangenamer dan de harde werkelijkheid.

In je slaap zijn problemen even verdwenen.

Je hoeft even niet te presteren en niet bang te zijn voor wat anderen van je vinden.

Reden 3 is zinloosheid.

Waarom zou je eigenlijk je bed uitkomen?

Elke dag is hetzelfde, en je beleeft er geen plezier aan.

Je sleept je door elke dag heen,

maar het voelt zo leeg, zo zinloos.

Er zijn leuke dagen waar je helemaal naar toeleeft,

op die dagen is het ook niet zo moeilijk om op te staan,

maar de andere dagen is het drama.

 

Opstaan, je weer openstellen voor het leven,

is moeilijk omdat het leven hard is!

De wereld is al lang niet meer zoals God het heeft bedoeld.

Sinds de eerste mensen, Adam en Eva, tegen God in opstand kwamen,

is de wereld ingrijpend veranderd.

Er ligt een vloek over de wereld – dat staat in Genesis 3.

Het leven is zwoegen en zweten.

Ik stel me zo voor dat Adam en Eva sinds die dag

ook heel wat minder enthousiast uit hun bed sprongen!

Ze misten hun contact met God, wat het leven zo schitterend maakte,

en kregen er een hard bestaan voor terug.

 

dia 15 – Jezus geeft nieuwe levensvreugde (balonnen)

Wat opstaan dus zo moeilijk maakt, is dat de kleur van het leven af is.

En daarom gaat het goede nieuws van Jezus

óók over dat ellendige moment elke morgen als je wekker gaat!

Jezus geeft namelijk nieuwe levensvreugde,

in plaats van die vermoeidheid, angst en het gevoel van zinloosheid!

Jezus maakt een nieuwe relatie met God mogelijk,

zoals er sinds Adam en Eva niet meer geweest is.

Jezus geeft het leven kleur, geeft het leven zijn zin terug.

Daarom kan Paulus zeggen, in Filippenzen 4:

‘laat de Heer uw vreugde blijven;

ik zeg u nogmaals: wees altijd verheugd.’

Dat zegt Paulus niet omdat hij niets van het leven begrepen heeft,

hij schrijft dit vanuit de kerker van een smerige gevangenis,

maar omdat hij ontdekt heeft dat als je in contact bent met God,

elke dag de moeite waard is.

Een dag zonder God is een dag niet geleefd!

 

dia 16 – (afbeelding weg)

Ondertussen blijft het leven een hard bestaan.

De ene dag sta je makkelijk op dan de andere.

De ene dag leef je ook dichter bij God dan de andere.

Maar in de bijbel krijg je een geweldige blik in de toekomst.

Over Gods nieuwe wereld staat in Openbaring 22:

‘Het zal er geen nacht meer zijn

en het licht van een lamp of het licht van de zon hebben ze niet nodig,

want God, de Heer, zal hun licht zijn.’

Geen nacht meer - dat is nooit meer je wekker zetten!

En daar heeft het leven al zijn kleur terug,

zit je vol levenslust – want God is er!

 

3.    Morgenochtend

dia 17 – morgenochtend

Dus ja: vanuit het christelijk geloof

is van alles te zeggen over dat dagelijks moment van opstaan.

Maar wat betekent dat nu voor morgenochtend,

voor als je weer opstaat?

Daar wil ik nog 3 dingen over zeggen.

Geen tips over hoe je makkelijker je bed uit komt -

daarvoor Google je maar op ‘hoe word ik een ochtendmens’ -

wel 3 dingen over je houding.

 

dia 18 – 1 geen doel op zich

Eén: vroeg opstaan is geen doel op zich.

Dat is wel het gevoel dat ik aan mijn rondje Google heb overgehouden.

‘Gij zult een ochtendmens worden.’

Dat is verschrikkelijk ongenadig!

Ik denk dat daar ook gewoon achter zit

dat je zo veel mogelijk uit je leven moet halen,

dat je moet streven naar maximale prestaties,

en dat gaat nu eenmaal niet als je slaapt.

Het christelijk geloof is wat dat betreft veel relaxter:

op tijd opstaan is goed voor je, maar geen wet.

Dat doe je ook niet om maximaal te presteren,

maar om verantwoordelijkheid te nemen voor je leven.

Volgens Spreuken doe je er goed aan vroeg op staan

omdat je dan genoeg te eten hebt.

Wat is dat een heerlijk klein doel

als je het vergelijkt met het onderste uit de kan moeten halen.

 

dia 19 - dankbaar

Twee: wees dankbaar.

Je krijgt een  nieuwe dag van God,

God heeft je gemaakt voor de dag,

en ook deze dag mag je weer leven!

Elke ochtend is een cadeau.

En nee, dat beleef ik niet zo als mijn wekker gaat.

Ik heb even tijd nodig om wakker te worden.

Maar als je er dan bent, eventueel na een paar koppen koffie,

kijk dan eens om je heen,

adem diep in, proef, ruik, luister,

en verwonder je over dat je mag leven!

 

dia 20 – met God (handen)

En drie: leef met God.

Want een dag zonder God is een dag niet geleefd.

Psalm 17 zegt dat heel mooi:

‘laat bij het ontwaken mij verzadigen aan uw beeld.’

Wat de dag de moeite waard maakt

is niet alles wat voor die dag in je agenda of op je actiepuntenlijstje staat –

gelukkig niet, want vaak vind je daar helemaal geen voldoening in.

Of er staat niets in je agenda,

en daarom heb je het gevoel dat jouw leven er niet toe doet.

Maar wat de dag de moeite waard maakt is dat je met God mag leven.

Daarom is het voor christenen echt een goede gewoonte

om elke dag ergens in je ochtendritueel een moment met God te nemen.

Hoe en wanneer precies, dat moet je helemaal zelf weten.

Maar weet: een dag zonder God is een dag niet geleefd!

Amen.