Preek - Genesis 9:18-29 - DE ANTICLIMAX

Inleiding

dia 1 - zwart

We luisteren vandaag nog één keer naar het verhaal van Noach.

‘Maar was dat dan niet al afgelopen?!’

Twee weken geleden ging het over de regenboog,

over God die zegt: ‘dit was eens, maar nooit weer’

en dan zijn zegen geeft aan de mensen en de dieren.

Een prima plek om het verhaal af te ronden

met een ‘eind goed, al goed’ of ‘en ze leefden nog lang en gelukkig.’

In de meeste kinderbijbels loopt het hier ook inderdaad af.

Maar Noachs verhaal gaat verder, met een lelijke anticlimax.

Want Noachs verhaal is geen sprookje.

In het echt is het meestal niet ‘eind goed, al goed’…

 

dia 2 - enigma

Neem bijvoorbeeld Alan Turing.

Turing was een geniale Engelse wiskundige.

Zijn verhaal is in 2014 verfilmd, als The Imitation Game –

daar zou je hem van kunnen kennen.

In de Tweede Wereldoorlog werkte hij met een team in het diepste geheim

aan een machine die versleutelde Duitse berichten kon ontcijferen.

De Duitse Wehrmacht codeerden hun geheimen met de codeermachine Enigma.

Het was Turing die de code wist te kraken,

en daarmee heel wat mensen het leven heeft gered

en misschien zelfs de afloop van de oorlog heeft bepaald.

Echt een held!

 

dia 3 - Turing

Tot hier is het een mooi verhaal:

eind goed al goed, hij leefde nog lang en gelukkig, klaar!

Niet dus, er volgt een anticlimax…

Want Turing droeg een geheim met zich mee: hij was homo.

‘Nou en!’ denk ik dan,

maar in het Engeland van na de oorlog was dat een serieus probleem.

Bovendien werd zijn geheim ontdekt,

waarna hij kon kiezen tussen een gevangenisstraf of een chemische castratie.

Turing koos het laatste.

Twee jaar later werd hij dood gevonden –

waarschijnlijk heeft hij zelf een einde aan zijn leven gemaakt.

 

dia 4 – de anticlimax / Genesis 9

Dát is dus een anticlimax:

het loopt met de held erg onbevredigend af.

Bij de Engelsen is dat besef trouwens ook doorgedrongen:

vanaf 2021 prijkt Turings hoofd op de bankbiljetten van 50 pond.

Een mooi gebaar, maar voor Turing zelf is het natuurlijk te laat.

Ook het verhaal van Noach heeft zo’n lelijke afloop.

Vandaag lezen we de anticlimax: Genesis 9:18-29.

 

1.    Een heldenverhaal

dia 5 – het verhaal tot hier: Noach als held

Lelijk toch?

Dit slot is echt een anticlimax.

Niks geen ‘eind goed, al goed.’

Het leven van Noach en zijn kinderen stort hier helemaal in.

En dat na alles wat er gebeurd is…

 

dia 6 - complimenten

Want tot dit lelijke einde

is Noach echt de held van dit verhaal.

God is vernietigend over de mensheid,

maar over Noach is het niets dan lof.

Terwijl de aarde in Gods ogen verdorven en vol onrecht is,

wordt over Noach gezegd dat hij een rechtschapen man is,

iemand die een voorbeeldig leven leidde in nauwe verbondenheid met God.

Er zouden meer mensen als Noach moeten zijn!

 

Als God vervolgens Noach die merkwaardige opdracht geeft

een enorme kist te bouwen om aan het water te ontsnappen,

terwijl er in de verste verte geen water te bekennen is,

doet Noach gewoon wat God zegt.

Hij protesteert niet, hij stelt geen vragen:

Noach begint gewoon te bouwen.

En als God zegt dat het tijd wordt in die kist te gaan wonen,

dan gáát Noach in die kist wonen.

Het verblijf aan boord zal geen pretje zijn geweest,

ik bedoel: een volledig verzorgde cruise was het niet,

maar nergens lees je dat Noach zich bij God beklaagt.

Noach voegt zich in Gods plan.

 

En als ze dan eindelijk uit de ark mogen,

dan is het eerste wat Noach doet een altaar bouwen,

en daarop een brandoffer aan God brengen.

Ik zou waarschijnlijk zijn begonnen met het aansteken van de BBQ,

om daarna met volle maag een tijdelijk huis te bouwen…

Noach heeft andere prioriteiten: God gaat voor.

Op Noach is helemaal niets aan te merken.

Hij is zo’n held waarvan je wilt dat hij jou komt helpen!

 

2.    De anticlimax

dia 7 – de anticlimax

Nou ja, tot je verder gaat lezen, wat we net dus hebben gedaan…

Noach houdt, nogal letterlijk, een kater over aan dit hele verhaal,

maar ik ook, en jullie misschien ook wel:

dit slot is zó onbevredigend – het is echt een anticlimax.

 

dia 8 – een held die faalt (druiven)

Noach is een held die faalt: welkom in het echte leven!

Nadat Noach dat altaar voor God gebouwd heeft,

gaat hij wel degelijk nadenken over zijn toekomst in deze nieuwe wereld.

Hij had een carrière als scheepstimmerman kunnen overwegen,

ervaring genoeg in ieder geval, maar Noach kiest voor de landbouw.

Dat lijkt mij een logische keuze:

in een wereld waar niets is, heeft voedselproductie prioriteit.

En zo legt Noach ook een wijngaard aan.

 

Noach boert met succes,

en al snel kan hij genieten van eigen gebrouwen wijn.

Er zijn wel theorieën dat Noach de wijn heeft uitgevonden,

en nog niet bekend was met de effecten van alcohol,

maar dat lijkt mij onzin:

als je een wijngaard aanlegt, dan weet je waar je mee bezig bent.

En het is het ook helemaal niet fout!

Het eerste wonder van Jezus is ook dat hij wijn maakt!

Wijn is een prima, feestelijk, begin voor het leven in een nieuwe wereld.

 

dia 9 - glas

Het probleem is alleen dat Noach wat te diep in het glaasje kijkt.

Misschien deed Noach dat wel vaker.

Ik bedoel, hij heeft behoorlijk traumatische dingen meegemaakt,

en hij zal de laatste niet zijn die dan in de drank vlucht.

In ieder geval: Noach wordt dronken

en wil zijn roes in Adamskostuum uitslapen.

 

Dronkenschap was in Israël een grote schande.

Maar dit gaat dieper: dit is een parallel met het verhaal van Adam en Eva.

Als Adam en Eva van de boom hebben gegeten waar ze niet van mochten eten,

verstoppen ze zich voor God.

Ze schamen zich voor hun naaktheid.

Nu is het aan Noach, je zou kunnen zeggen: de nieuwe Adam,

om zich te schamen en naakt te zijn.

Dit is niet het verhaal van een uitglijder van Noach die het noemen eigenlijk niet waard is:

dit is een nieuwe zondeval.

Nu wordt duidelijk dat het kwaad de totale vernietiging heeft overleefd.

Het kwaad zat niet alleen in de wereld om Noach heen,

niet alleen in de mensen die er nu niet meer zijn: het zit in Noachs eigen hart.

 

dia 10 – (afbeelding weg)

Zoon Cham maakt het er alleen nog maar erger op:

hij ziet zijn vader bezopen zijn tent in lopen, is nieuwsgierig, en loopt er achteraan.

Een glimlach verschijnt op zijn gezicht als hij zijn vader naakt betrapt.

Dit moeten zijn broers ook zien: dit is lachen!

Maar Sem en Jafet moeten niets van dit voyeurisme hebben

en leggen een deken over hun vader – zonder naar hem te kijken.

 

Het is een treurig verhaal over dat zelfs de grootste helden falen.

Want dat overkomt niet alleen Noach.

In de bijbel gaat het 9 van de 10 keer zo.

En volgens mij is er nog niets verandert.

Hoe vaak moeten leiders en andere helden niet aftreden om schandalen:

omkoping, seksueel misbruik, drank, drugs, manipulatie, vriendjespolitiek…

Deze week nog in de Haagse gemeenteraad,

maar ook aan de kerk gaat het niet voorbij…

Zelfs de ‘beste’ christenen falen!

Soms gaan ze keihard onderuit, vaak blijft het kleiner – maar ze falen.

Ik faal.

 

Ik denk dat het niet toevallig is

dat juist in zijn gezin blijkt dat Noach faalt.

Als je elkaar bijvoorbeeld in de kerk tegenkomt,

of als je afspreekt met een groep vrienden,

dan is het niet zo moeilijk om de schijn hoog te houden,

te doen alsof jij fantastisch bent.

Maar als je elkaar niet alleen regelmatig ziet,

maar samen onder een dak woont,

dan leer je elkaars mislukkingen heel snel kennen.

Dan zie je dat ook onze levens van anticlimaxen aan elkaar hangen.

 

dia 11 – falen werkt lang door

In Genesis 9 loopt het uit op een vervloeking.

Het laat zien hoe lang falen en verstoorde verhoudingen doorwerken.

Is het al een lelijk eind van het verhaal van Noach,

wat deze tekst in de geschiedenis gedaan heeft

is nog vele malen lelijker.

De vervloeking van Kanaän is namelijk lang gebruikt

om westerse slavenhandel en racisme goed te praten.

Alsof hier staat dat Afrikanen minderwaardig zijn…

Zo zijn met de bijbel in de hand

de meest afschuwelijke misdaden tegen de menselijkheid begaan.

 

Ik hoop dat niemand hier zo tegen die vloek aan kijkt -

en geen zorgen: daar ga ik helemaal vanuit!

Toch vind ik het wel belangrijk duidelijk te maken

waaróm je die vloek echt niet zo kunt gebruiken.

Dat is allereerst omdat er verschil zit tussen een vloek en een gebod.

Een vloek zegt: zo zal het gaan,

terwijl een gebod zegt: dit moet je doen.

Noach geeft geen opdracht bepaalde mensen voor je te laten werken,

hij zegt alleen maar dát het zo zal gaan.

Daar komt bij dat in Genesis 3 het nog God is die de vervloeking uitspreekt.

Nu is het Noach die zijn nageslacht verwenst.

Aangezien we net hebben gezien dat ook Noach fouten maakt,

lijkt het me goed dat onderscheid te maken.

 

dia 12 - slavenhandel

In de tweede plaats:

in de vloek gaat het helemaal niet over die vorm van slavernij

waar Nederlanders en andere Europeanen rijk mee zijn geworden.

Ja, het gaat over ‘knecht zijn’, maar dat is toch echt wat anders

dan alle sterke mannen uit een dorp ontvoeren,

ze inladen in een schip voor een reis die alleen de sterksten overleven

om ze daarna gevangen te houden en zwaar werk te laten doen.

Zulke slavernij bestond in de tijd van de bijbel niet,

dat is echt een Europese uitvinding…

 

dia 13 – (afbeelding weg)

En als derde: die vloek gaat helemaal niet over Afrikanen!

Noach vervloekt Kanaän, en dat is gek,

want Kanaän komt in het hele verhaal niet voor!

Ja, hij wordt wel vaak genoemd:

steeds als Cham ter sprake komt,

wordt gezegd dat hij de vader van Kanaän is.

Maar in het hele verhaal heeft Kanaän geen rol.

Van Cham kun je misschien nog zeggen

dat hij de voorvader is van de Afrikanen – maar Kanaän is dat niet.

Kanaän is de voorvader van, je verzint het niet, de Kanaänieten:

de volken die Israël moet verdrijven uit het beloofde land.

Het zijn Israëls belangrijkste vijanden.

Die hele vloek kijkt daarnaar vooruit!

 

Wat wíj er uit kunnen halen, is in ieder geval dit:

verstoorde verhoudingen werken lang door.

Het is niet alleen iets tussen Noach en zijn zonen:

dit hele gebeuren is bron van nog vele conflicten tussen hun nakomelingen.

Het kwaad gaat van  moeder op dochter, van vader op zoon.

Voor je het weet zijn hele volken vijanden van elkaar geworden.

Wat dat betreft is er niets veranderd…

 

dia 14 – de held die niet faalt

Zo gaan échte heldenverhalen:

die stoppen niet bij ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’.

Het loopt steeds uit op een anticlimax.

Behalve… bij die ene!

Die held die niet faalt.

Jezus’ verhaal kent geen anticlimax.

Ja, iedereen die erbij was, dácht dat het uitliep op een grote teleurstelling.

Jezus moest de nieuwe koning van Israël worden

en de Romeinse bezetters het land uit meppen,

maar lijkt aan zijn eigen succes ten onder te gaan.

Voor hij een revolutie weet te ontketenen wordt hij al opgepakt en ter dood veroordeeld.

Zo ziet een anticlimax eruit.

Maar Jezus buigt die anticlimax om in de grootste overwinning ooit.

Jezus gaat er dwars doorheen om te doen wat het water bij Noach niet kon:

afrekenen met het kwaad.

 

En niet alleen het kwaad werkt door:

ook deze overwinning van Jezus werkt door!

Jezus doorbreekt het patroon van mensen die falen.

Mensen die hem volgen, gaan op hem lijken,

krijgen zijn geest, die je hárt verandert.

 

3.    Naar een climax

dia 15 – naar een climax

Het verhaal van Noach eindigt lelijk.

Maar ik ben er blij mee!

Zonder dit einde zaten we opgescheept met een perfecte Noach,

en konden we onszelf gaan meten aan de hoge lat van Noach.

Dit verhaal geeft hoop aan mensen

die op die niet-zo-perfecte Noach lijken.

 

Als ik alleen naar mijzelf kijk,

dan heeft mijn verhaal net zo’n anticlimax als dat van Noach.

Maar God laat het daar niet bij!

Noachs verhaal mag dan mislukt zijn,

dat betekent nog niet dat Gods verhaal mislukt is!

Dat ik faal, betekent nog niet dat Gód faalt!

Jezus pakt jouw mislukte leven op,

geeft het richting, geeft het een doel,

laat het uitlopen op een climax!

 

Laten we daarom bidden:

Heer Jezus,

Wees onze held!

Wij willen vaak zelf de held uithangen,

en doen graag alsof we fantastisch zijn.

Dat zijn we niet – maar u wel!

Leer ons alstublieft niet te veel van onszelf te verwachten,

te doen alsof we het toch maar mooi voor elkaar hebben.

Want onze hoop ligt niet in de dingen die we kunnen,

of in de dingen die we hebben,

of in hoe we bij anderen bekend staan.

Onze hoop ligt in u alleen:

u alleen geeft ons leven de goede richting,

zodat het niet eindigt in een anticlimax.

 

Heilige Geest: vul ons hart.

U bent gezonden om ons te veranderen.

Doe het: leer ons geloven,

leer ons hopen, leer ons liefhebben.

Dat niet het kwaad, niet schandalen, ruzies en geheimen,

maar de liefde van de Vader ons leven vult.

 

Luister alstublieft naar ons.

Wij komen met lege handen en vragen genade.

Amen.

Genesis 9:18-29 - DE ANTICLIMAX

Inleiding

dia 1 - zwart

We luisteren vandaag nog één keer naar het verhaal van Noach.

‘Maar was dat dan niet al afgelopen?!’

Twee weken geleden ging het over de regenboog,

over God die zegt: ‘dit was eens, maar nooit weer’

en dan zijn zegen geeft aan de mensen en de dieren.

Een prima plek om het verhaal af te ronden

met een ‘eind goed, al goed’ of ‘en ze leefden nog lang en gelukkig.’

In de meeste kinderbijbels loopt het hier ook inderdaad af.

Maar Noachs verhaal gaat verder, met een lelijke anticlimax.

Want Noachs verhaal is geen sprookje.

In het echt is het meestal niet ‘eind goed, al goed’…

 

dia 2 - enigma

Neem bijvoorbeeld Alan Turing.

Turing was een geniale Engelse wiskundige.

Zijn verhaal is in 2014 verfilmd, als The Imitation Game –

daar zou je hem van kunnen kennen.

In de Tweede Wereldoorlog werkte hij met een team in het diepste geheim

aan een machine die versleutelde Duitse berichten kon ontcijferen.

De Duitse Wehrmacht codeerden hun geheimen met de codeermachine Enigma.

Het was Turing die de code wist te kraken,

en daarmee heel wat mensen het leven heeft gered

en misschien zelfs de afloop van de oorlog heeft bepaald.

Echt een held!

 

dia 3 - Turing

Tot hier is het een mooi verhaal:

eind goed al goed, hij leefde nog lang en gelukkig, klaar!

Niet dus, er volgt een anticlimax…

Want Turing droeg een geheim met zich mee: hij was homo.

‘Nou en!’ denk ik dan,

maar in het Engeland van na de oorlog was dat een serieus probleem.

Bovendien werd zijn geheim ontdekt,

waarna hij kon kiezen tussen een gevangenisstraf of een chemische castratie.

Turing koos het laatste.

Twee jaar later werd hij dood gevonden –

waarschijnlijk heeft hij zelf een einde aan zijn leven gemaakt.

 

dia 4 – de anticlimax / Genesis 9

Dát is dus een anticlimax:

het loopt met de held erg onbevredigend af.

Bij de Engelsen is dat besef trouwens ook doorgedrongen:

vanaf 2021 prijkt Turings hoofd op de bankbiljetten van 50 pond.

Een mooi gebaar, maar voor Turing zelf is het natuurlijk te laat.

Ook het verhaal van Noach heeft zo’n lelijke afloop.

Vandaag lezen we de anticlimax: Genesis 9:18-29.

 

1.    Een heldenverhaal

dia 5 – het verhaal tot hier: Noach als held

Lelijk toch?

Dit slot is echt een anticlimax.

Niks geen ‘eind goed, al goed.’

Het leven van Noach en zijn kinderen stort hier helemaal in.

En dat na alles wat er gebeurd is…

 

dia 6 - complimenten

Want tot dit lelijke einde

is Noach echt de held van dit verhaal.

God is vernietigend over de mensheid,

maar over Noach is het niets dan lof.

Terwijl de aarde in Gods ogen verdorven en vol onrecht is,

wordt over Noach gezegd dat hij een rechtschapen man is,

iemand die een voorbeeldig leven leidde in nauwe verbondenheid met God.

Er zouden meer mensen als Noach moeten zijn!

 

Als God vervolgens Noach die merkwaardige opdracht geeft

een enorme kist te bouwen om aan het water te ontsnappen,

terwijl er in de verste verte geen water te bekennen is,

doet Noach gewoon wat God zegt.

Hij protesteert niet, hij stelt geen vragen:

Noach begint gewoon te bouwen.

En als God zegt dat het tijd wordt in die kist te gaan wonen,

dan gáát Noach in die kist wonen.

Het verblijf aan boord zal geen pretje zijn geweest,

ik bedoel: een volledig verzorgde cruise was het niet,

maar nergens lees je dat Noach zich bij God beklaagt.

Noach voegt zich in Gods plan.

 

En als ze dan eindelijk uit de ark mogen,

dan is het eerste wat Noach doet een altaar bouwen,

en daarop een brandoffer aan God brengen.

Ik zou waarschijnlijk zijn begonnen met het aansteken van de BBQ,

om daarna met volle maag een tijdelijk huis te bouwen…

Noach heeft andere prioriteiten: God gaat voor.

Op Noach is helemaal niets aan te merken.

Hij is zo’n held waarvan je wilt dat hij jou komt helpen!

 

2.    De anticlimax

dia 7 – de anticlimax

Nou ja, tot je verder gaat lezen, wat we net dus hebben gedaan…

Noach houdt, nogal letterlijk, een kater over aan dit hele verhaal,

maar ik ook, en jullie misschien ook wel:

dit slot is zó onbevredigend – het is echt een anticlimax.

 

dia 8 – een held die faalt (druiven)

Noach is een held die faalt: welkom in het echte leven!

Nadat Noach dat altaar voor God gebouwd heeft,

gaat hij wel degelijk nadenken over zijn toekomst in deze nieuwe wereld.

Hij had een carrière als scheepstimmerman kunnen overwegen,

ervaring genoeg in ieder geval, maar Noach kiest voor de landbouw.

Dat lijkt mij een logische keuze:

in een wereld waar niets is, heeft voedselproductie prioriteit.

En zo legt Noach ook een wijngaard aan.

 

Noach boert met succes,

en al snel kan hij genieten van eigen gebrouwen wijn.

Er zijn wel theorieën dat Noach de wijn heeft uitgevonden,

en nog niet bekend was met de effecten van alcohol,

maar dat lijkt mij onzin:

als je een wijngaard aanlegt, dan weet je waar je mee bezig bent.

En het is het ook helemaal niet fout!

Het eerste wonder van Jezus is ook dat hij wijn maakt!

Wijn is een prima, feestelijk, begin voor het leven in een nieuwe wereld.

 

dia 9 - glas

Het probleem is alleen dat Noach wat te diep in het glaasje kijkt.

Misschien deed Noach dat wel vaker.

Ik bedoel, hij heeft behoorlijk traumatische dingen meegemaakt,

en hij zal de laatste niet zijn die dan in de drank vlucht.

In ieder geval: Noach wordt dronken

en wil zijn roes in Adamskostuum uitslapen.

 

Dronkenschap was in Israël een grote schande.

Maar dit gaat dieper: dit is een parallel met het verhaal van Adam en Eva.

Als Adam en Eva van de boom hebben gegeten waar ze niet van mochten eten,

verstoppen ze zich voor God.

Ze schamen zich voor hun naaktheid.

Nu is het aan Noach, je zou kunnen zeggen: de nieuwe Adam,

om zich te schamen en naakt te zijn.

Dit is niet het verhaal van een uitglijder van Noach die het noemen eigenlijk niet waard is:

dit is een nieuwe zondeval.

Nu wordt duidelijk dat het kwaad de totale vernietiging heeft overleefd.

Het kwaad zat niet alleen in de wereld om Noach heen,

niet alleen in de mensen die er nu niet meer zijn: het zit in Noachs eigen hart.

 

dia 10 – (afbeelding weg)

Zoon Cham maakt het er alleen nog maar erger op:

hij ziet zijn vader bezopen zijn tent in lopen, is nieuwsgierig, en loopt er achteraan.

Een glimlach verschijnt op zijn gezicht als hij zijn vader naakt betrapt.

Dit moeten zijn broers ook zien: dit is lachen!

Maar Sem en Jafet moeten niets van dit voyeurisme hebben

en leggen een deken over hun vader – zonder naar hem te kijken.

 

Het is een treurig verhaal over dat zelfs de grootste helden falen.

Want dat overkomt niet alleen Noach.

In de bijbel gaat het 9 van de 10 keer zo.

En volgens mij is er nog niets verandert.

Hoe vaak moeten leiders en andere helden niet aftreden om schandalen:

omkoping, seksueel misbruik, drank, drugs, manipulatie, vriendjespolitiek…

Deze week nog in de Haagse gemeenteraad,

maar ook aan de kerk gaat het niet voorbij…

Zelfs de ‘beste’ christenen falen!

Soms gaan ze keihard onderuit, vaak blijft het kleiner – maar ze falen.

Ik faal.

 

Ik denk dat het niet toevallig is

dat juist in zijn gezin blijkt dat Noach faalt.

Als je elkaar bijvoorbeeld in de kerk tegenkomt,

of als je afspreekt met een groep vrienden,

dan is het niet zo moeilijk om de schijn hoog te houden,

te doen alsof jij fantastisch bent.

Maar als je elkaar niet alleen regelmatig ziet,

maar samen onder een dak woont,

dan leer je elkaars mislukkingen heel snel kennen.

Dan zie je dat ook onze levens van anticlimaxen aan elkaar hangen.

 

dia 11 – falen werkt lang door

In Genesis 9 loopt het uit op een vervloeking.

Het laat zien hoe lang falen en verstoorde verhoudingen doorwerken.

Is het al een lelijk eind van het verhaal van Noach,

wat deze tekst in de geschiedenis gedaan heeft

is nog vele malen lelijker.

De vervloeking van Kanaän is namelijk lang gebruikt

om westerse slavenhandel en racisme goed te praten.

Alsof hier staat dat Afrikanen minderwaardig zijn…

Zo zijn met de bijbel in de hand

de meest afschuwelijke misdaden tegen de menselijkheid begaan.

 

Ik hoop dat niemand hier zo tegen die vloek aan kijkt -

en geen zorgen: daar ga ik helemaal vanuit!

Toch vind ik het wel belangrijk duidelijk te maken

waaróm je die vloek echt niet zo kunt gebruiken.

Dat is allereerst omdat er verschil zit tussen een vloek en een gebod.

Een vloek zegt: zo zal het gaan,

terwijl een gebod zegt: dit moet je doen.

Noach geeft geen opdracht bepaalde mensen voor je te laten werken,

hij zegt alleen maar dát het zo zal gaan.

Daar komt bij dat in Genesis 3 het nog God is die de vervloeking uitspreekt.

Nu is het Noach die zijn nageslacht verwenst.

Aangezien we net hebben gezien dat ook Noach fouten maakt,

lijkt het me goed dat onderscheid te maken.

 

dia 12 - slavenhandel

In de tweede plaats:

in de vloek gaat het helemaal niet over die vorm van slavernij

waar Nederlanders en andere Europeanen rijk mee zijn geworden.

Ja, het gaat over ‘knecht zijn’, maar dat is toch echt wat anders

dan alle sterke mannen uit een dorp ontvoeren,

ze inladen in een schip voor een reis die alleen de sterksten overleven

om ze daarna gevangen te houden en zwaar werk te laten doen.

Zulke slavernij bestond in de tijd van de bijbel niet,

dat is echt een Europese uitvinding…

 

dia 13 – (afbeelding weg)

En als derde: die vloek gaat helemaal niet over Afrikanen!

Noach vervloekt Kanaän, en dat is gek,

want Kanaän komt in het hele verhaal niet voor!

Ja, hij wordt wel vaak genoemd:

steeds als Cham ter sprake komt,

wordt gezegd dat hij de vader van Kanaän is.

Maar in het hele verhaal heeft Kanaän geen rol.

Van Cham kun je misschien nog zeggen

dat hij de voorvader is van de Afrikanen – maar Kanaän is dat niet.

Kanaän is de voorvader van, je verzint het niet, de Kanaänieten:

de volken die Israël moet verdrijven uit het beloofde land.

Het zijn Israëls belangrijkste vijanden.

Die hele vloek kijkt daarnaar vooruit!

 

Wat wíj er uit kunnen halen, is in ieder geval dit:

verstoorde verhoudingen werken lang door.

Het is niet alleen iets tussen Noach en zijn zonen:

dit hele gebeuren is bron van nog vele conflicten tussen hun nakomelingen.

Het kwaad gaat van  moeder op dochter, van vader op zoon.

Voor je het weet zijn hele volken vijanden van elkaar geworden.

Wat dat betreft is er niets veranderd…

 

dia 14 – de held die niet faalt

Zo gaan échte heldenverhalen:

die stoppen niet bij ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’.

Het loopt steeds uit op een anticlimax.

Behalve… bij die ene!

Die held die niet faalt.

Jezus’ verhaal kent geen anticlimax.

Ja, iedereen die erbij was, dácht dat het uitliep op een grote teleurstelling.

Jezus moest de nieuwe koning van Israël worden

en de Romeinse bezetters het land uit meppen,

maar lijkt aan zijn eigen succes ten onder te gaan.

Voor hij een revolutie weet te ontketenen wordt hij al opgepakt en ter dood veroordeeld.

Zo ziet een anticlimax eruit.

Maar Jezus buigt die anticlimax om in de grootste overwinning ooit.

Jezus gaat er dwars doorheen om te doen wat het water bij Noach niet kon:

afrekenen met het kwaad.

 

En niet alleen het kwaad werkt door:

ook deze overwinning van Jezus werkt door!

Jezus doorbreekt het patroon van mensen die falen.

Mensen die hem volgen, gaan op hem lijken,

krijgen zijn geest, die je hárt verandert.

 

3.    Naar een climax

dia 15 – naar een climax

Het verhaal van Noach eindigt lelijk.

Maar ik ben er blij mee!

Zonder dit einde zaten we opgescheept met een perfecte Noach,

en konden we onszelf gaan meten aan de hoge lat van Noach.

Dit verhaal geeft hoop aan mensen

die op die niet-zo-perfecte Noach lijken.

 

Als ik alleen naar mijzelf kijk,

dan heeft mijn verhaal net zo’n anticlimax als dat van Noach.

Maar God laat het daar niet bij!

Noachs verhaal mag dan mislukt zijn,

dat betekent nog niet dat Gods verhaal mislukt is!

Dat ik faal, betekent nog niet dat Gód faalt!

Jezus pakt jouw mislukte leven op,

geeft het richting, geeft het een doel,

laat het uitlopen op een climax!

 

Laten we daarom bidden:

Heer Jezus,

Wees onze held!

Wij willen vaak zelf de held uithangen,

en doen graag alsof we fantastisch zijn.

Dat zijn we niet – maar u wel!

Leer ons alstublieft niet te veel van onszelf te verwachten,

te doen alsof we het toch maar mooi voor elkaar hebben.

Want onze hoop ligt niet in de dingen die we kunnen,

of in de dingen die we hebben,

of in hoe we bij anderen bekend staan.

Onze hoop ligt in u alleen:

u alleen geeft ons leven de goede richting,

zodat het niet eindigt in een anticlimax.

 

Heilige Geest: vul ons hart.

U bent gezonden om ons te veranderen.

Doe het: leer ons geloven,

leer ons hopen, leer ons liefhebben.

Dat niet het kwaad, niet schandalen, ruzies en geheimen,

maar de liefde van de Vader ons leven vult.

 

Luister alstublieft naar ons.

Wij komen met lege handen en vragen genade.

Amen.